The popular policeman and other cases: Causal Reasoning - Wagenaar, Crombag (2005) - Article

  Chapter 

Causes can never be seen, it is only an inference. A causal explanation is always a matter of interpretation of events. Every event has a cause, there is no such thing as an uncaused event. However, there are events for which we can’t think of a cause. First people look for a probably cause inside the causal field that we think is the appropriate one (such as animal behavior or politics). If we cannot find an acceptable cause within that field, it might be in another field that you would not immediately choose. The real cause then seems to have such a low subjective probability, that we call it a coincidence.

Important points

  • Every event has a cause. Coincidences are events for which we cannot think of a probable cause.

  • The more an event meets our expectations, the less we worry about its cause.

  • Causal explanation critically depends on our presumed knowledge of the physical and social world.

  • Causal reasoning often proceeds regressively. We tend to reason backwards, from effects to probably causes. We usually see an event, and then try to find out what caused it.

The causal field of intuitive mechanics

Major-event major-cause heuristic

Albert Michotte investigated the causal field of intuitive mechanics. He showed that big effects must have big causes, and this is the core of the intuitive theory of mechanics. In the minds of witnesses, bigger effects require bigger causes.

Robert Zajonc

He said that people observing an event first have a nearly instant emotional evaluation of it, and only then they reason about it. Affective judgements are fairly independent of (and happen before) the sorts of perceptions and cognitive operations that are commonly assumed to be the basis of these affective judgements. Attribution of blame is one of these affective judgements.

‘Cues to causality’

There are five ‘cues to causality’. These are criteria that, if met in a given situation, will lead people to choose something as a cause of an event. The five cues are the following:

  • Precedence (a chosen cause precedes the effect which it causes).

  • Covaration (causes and effects are always together).

  • Contiguity in time and space.

  • Congruity (causes and effects are similar in length and strength).

  • There are only few alternative explanations available.

Multiple causation

Events may not be the result of one single cause. It can be the result of a coincidence of several causes, that come to be under certain conditions. This is often the case with accidents. Accidents differ from premeditated crimes, because they are usually characterized by a complex interaction of different causes.

Even though a single individual may not be responsible for one entire event, he can still be held responsible for his own actions. Three criteria help determine whether or not a person is guilty, and of what:

  • Fatal blow criterion (or causa proxima). This is related to the time order of events. The last contribution of giving the fatal blow is the decisive cause. This is the one for which the responsible person should be held liable.

  • Discarded insight. The individual who had the most complete insight in the causal forces, but still continued to contribute to the event, has to be held responsible.

  • Culpability. This holds responsible any person in the event who had a clear intention to do harm, even when he is not the sole cause.

Voor toegang tot deze pagina kan je inloggen


Aansluiten en inloggen

Sluit je aan en word JoHo donateur (vanaf 5 euro per jaar)


    Aansluiten en online toegang tot alle webpagina's 

Sluit je aan word JoHo abonnee


Als donateur een JoHo abonnement toevoegen

Upgraden met JoHo abonnement (+ 10 euro per jaar)



Inloggen als donateur of abonnee


Hoe werkt het

Om online toegang te krijgen kun je JoHo donateur worden  en een abonnement afsluiten

Vervolgens ontvang je de link naar je online account en heb je online toegang

Lees hieronder meer over JoHo donateur en abonnee worden

Ben je al JoHo donateur? maar heb je geen toegang? Check hier  

Korte advieswijzer voor de mogelijkheden om je aan te sluiten bij JoHo

JoHo donateur

  • €5,- voor wie JoHo WorldSupporter en Smokey Tours wil steunen - voor wie korting op zijn JoHo abonnement wil - voor wie van de basiskortingen in de JoHo support centers gebruik wil maken of wie op zoek is naar de organisatie achter een vacature - voor wie toegang wil tot de op JoHo WorldSupporter gedeelde samenvattingen en studiehulp

JoHo abonnees

  • €20,- Voor wie online volledig gebruik wil maken van alle JoHo's en boeksamenvattingen voor alle fases van een studie, met toegang tot alle online HBO & WO boeksamenvattingen en andere studiehulp - Voor wie gebruik wil maken van de vacatureservice en bijbehorende keuzehulp & advieswijzers - Voor wie gebruik wil maken van keuzehulp en advies bij werk in het buitenland, lange reizen, vrijwilligerswerk, stages en studie in het buitenland - Voor wie gebruik wil maken van de emigratie- en expatservice

JoHo donateur met doorlopende reisverzekering

  • Sluit je via JoHo een jaarlijks doorlopende verzekering af dan kan je gedurende de looptijd van je verzekering gebruik maken van de voordelen van het JoHo abonnement: hoge kortingen + volledig online toegang + alle extra services. Lees meer

Abonnementen-advieswijzers voor JoHo services:

Abonnementen-advieswijzers voor JoHo services

  • Check hier de advieswijzers voor samenvattingen en stages - vacatures en sollicitaties - reizen en backpacken - vrijwilligerswerk en duurzaamheid - emigratie en lang verblijf in het buitenland - samenwerken met JoHo

Steun JoHo en steun jezelf


Sluit je ook aan bij JoHo!


 Steun JoHo door donateur te worden

en steun jezelf door ook een abonnement af te sluiten


Crossroad: begrijpen


  • Crossroads lead you through the JoHo web of knowledge, inspiration & association
  • Use the crossroads to follow a connected direction


JoHo & Partnernieuws

Vacatures: checken

    Duurzaam: keuze maken
    Regel jij via JoHo je reis- of zorgverzekering?
    JoHo donateurs die hun verzekering via JoHo laten lopen helpen niet alleen zichzelf maar ook JoHo om zijn missie en initiatieven te verwezenlijken!

    Memberservice: Make personal notes

    Ben je JoHo abonnee dan kun je je eigen notities maken, die vervolgens in het notitieveld  worden getoond. Deze notities zijn en blijven alleen zichtbaar voor jouzelf. Je kunt dus aantekeningen maken of bijvoorbeeld je eigen antwoorden geven op vragen

    Chapter: begrijpen

     JoHo chapters

    Footprint achterlaten