Voor de meest recente samenvattingen en studiehulp zoek je hier op titel of auteur en kan je gebruik maken van het menu
JoHo: menu studiehulp & samenvattingen

 

Praktisch burgerlijk procesrecht

Voorbeeld Hoofdstuk (Je toegangsniveau is niet voldoende voor het gebruiken van de volledige samenvatting)
Voorbeeld Hoofdstuk (Je toegangsniveau is niet voldoende voor het gebruiken van de volledige samenvatting): 

1. Introductie burgerlijk recht

1. Introductie burgerlijk recht

In dit hoofdstuk wordt kennis gemaakt met het burgerlijk procesrecht. Het burgerlijk procesrecht valt onder het privaatrecht. Het privaatrecht regelt de verhoudingen tussen burgers onderling. Om precies te zijn bevat het burgerlijk procesrecht regels die betrekking hebben op de rechtsgang bij de civiele rechter. Het burgerlijk procesrecht betreft de handhaving van materiële burgerlijke rechten en plichten. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen formeel en materieel burgerlijk recht. Het materieel burgerlijk recht omvat inhoudelijke rechten en plichten die de burger toekomen. Het formeel burgerlijk recht heeft betrekking op de vorm en de wijze waarop het materiële recht wordt gehandhaafd, zoals vormvoorschriften en procedureregels. Oftewel, het burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee in een civiele procedure door een persoon diens materiële rechten en plichten kunnen worden geëffectueerd, vastgesteld, tot stand gebracht, gewijzigd en beëindigd.

Functies

Het burgerlijk procesrecht beschikt over verschillende functies:

  • Handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten: deze functie van het burgerlijk procesrecht maakt het mogelijk voor de burger om zijn burgerlijke rechten en plichten te handhaven en te beïnvloeden door middel van bepaalde middelen. Rechten en plichten kunnen worden geëffectueerd, vastgesteld, tot stand gebracht, gewijzigd en beëindigd;

  • Voorkomen van een gerechtelijke procedure: deze functie is de zogenoemde ‘preventiefunctie’. Met de dreiging van een gerechtelijke procedure zijn burgers meestal bereid om (alsnog) vrijwillig hun plichten te vervullen. Partijen willen namelijk vaak een kostbare en tijdrovende gerechtelijke procedure voorkomen;

  • Bescherming tegen eigenrichting: de derde functie houdt in dat men wil voorkomen dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid is gegeven. Door middel van de middelen tot handhaving van de civiele rechtsorde die het burgerlijk procesrecht biedt, wordt eigenrichting zo veel mogelijk voorkomen.

Rechtsbronnen

De regelingen van het burgerlijk procesrecht zijn met name te vinden in:

  • Wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Rv): in dit wetboek wordt een wettelijk kader gegeven voor het procederen ten overstaan van de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad, maar ook voor de gerechtelijke tenuitvoerlegging van uitspraken.

  • Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO): deze wet beschrijft hoe de rechterlijke macht in Nederland is georganiseerd. De organisatie, de taken en de bevoegdheden van de rechtbanken, de gerechtshoven en Hoge Raad worden in deze wet beschreven.

  • Internationale regelgeving: het burgerlijk procesrecht wordt beïnvloed door het Europese en internationale recht. De internationale regelgeving die relevant is voor het Nederlands burgerlijk procesrecht:
    - EEX-verordening: een verordening van de EU, dat rechtstreeks van toepassing is binnen alle lidstaten en dat algemeen verbindende kracht heeft.
    - Bewijsverdrag: dit verdrag heeft tot doel de wederzijdse samenwerking op het gebied van rechtshulpverlening in burgerlijke en handelszaken te verbeteren.
    - EG-bewijsverordening: deze verordening ziet op hetzelfde doel als het Bewijsverdrag, maar gaat specifiek over de verkrijging van bewijs. Deze verordening is alleen van kracht binnen de EU.
    - Haags Betekeningsverdrag: dit verdrag heeft tot doel de onderlinge rechtshulp te verbeteren.
    - EG-Betekenisverordening: deze verordening ziet op hetzelfde doel als het Betekenisverdrag. Deze verordening is alleen van kracht binnen de EU.
    - Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM): voor het burgerlijk procesrecht is met name artikel 6 van dit verdrag van belang. In dit artikel wordt het recht op een eerlijk proces geregeld.

  • Jurisprudentie

Fundamentele grondbeginselen

De fundamentele grondbeginselen betreffen een aantal algemene uitgangspunten voor het burgerlijk procesrecht. Deze algemene uitgangspunten worden gevormd door algemene rechtsbeginselen en voorschriften voor procedures. De fundamentele grondbeginselen dienen als leidraad voor de rechter, maar zij dienen ook als waarborg voor een eerlijk proces voor de procespartijen. De fundamentele grondbeginselen zullen hieronder worden besproken.

Recht op rechtspraak en rechtsbijstand: dit grondbeginsel houdt in dat door iedereen een geschil moet kunnen worden voorgelegd aan een overheidsrechter en dat een ieder recht heeft op juridische bijstand in een procedure (artikelen 17, 18 en 112 Grondwet). Hierbij is het toegangsprincipe van groot belang: iedereen moet toegang hebben tot de rechter en een rechtsbijstandverlener.

Onafhankelijke en onpartijdige rechter: onafhankelijkheid van de rechter houdt in dat de rechter geen verantwoording verschuldigd is aan de overheid of aan collega-rechters. Onpartijdigheid van de rechter houdt in dat de rechter een oordeel geeft zonder zich te laten leiden door de personen van de procespartijen. Op grond van art. 36 Rv kan een partij een verzoek tot wraking van de rechter doen, indien de partij op gerechtvaardigde gronden twijfelt aan de onpartijdigheid van de rechter. Ook de rechter zelf kan op grond van art. 40 Rv verzoeken zich te laten vervangen door een andere rechter, indien hij van mening is dat hij in een bepaalde zaak niet onpartijdig kan zijn. Dit wordt verschoning genoemd.

Hoor en wederhoor: dit beginsel staat beschreven in art. 19 Rv. Het beginsel van hoor en wederhoor houdt in dat beide partijen in de gelegenheid gesteld moeten worden om hun standpunten in een zaak naar voren te brengen. Dit beginsel wordt ook wel ‘gelijkheidsbeginsel’, ‘verdedigingsbeginsel’ of ‘audi et alterem partem’ genoemd. Schending van dit beginsel levert een essentieel vormverzuim op. De Hoge Raad acht dit beginsel zo essentieel dat schending hiervan meebrengt dat een verbod om een rechtsmiddel in te stellen kan worden doorbroken.

Redelijke termijn: op grond van art. 20 Rv dient de rechter te waken tegen onredelijke vertraging van de procedure. De behandeling en de beslissing over de zaak dient binnen een redelijke termijn te geschieden. Deze verplichting voor de rechter vloeit voort uit art. 6 EVRM: partijen hebben recht op de behandeling van hun zaak binnen een redelijke termijn. De rechter kan op verzoek van partijen of ambtshalve maatregelen treffen om dat te bevorderen. In de landelijke procesreglementen wordt invulling gegeven aan art. 20 Rv. Er gelden bijvoorbeeld vastgestelde termijnen voor het indienen van processtukken.

Openbare behandeling: op grond van art. 27 lid 1 Rv dient de rechtszitting in beginsel in het openbaar te geschieden. Het doel van de openbare behandeling is het tegengaan van partijdige of willekeurige beslissingen. Op grond van art. 27 lid 1 sub a-d Rv kan de rechter een uitzondering maken op de openbaarheid van de rechtszitting. De rechter kan de gehele of gedeeltelijke behandeling met gesloten deuren bevelen indien de goede zeden, de openbare orde, de nationale veiligheid in een democratische samenleving, de belangen van minderjarigen of de bescherming van het privéleven van procespartijen dit noodzakelijk maken.

Openbare uitspraak: op grond van art. 28 lid 1 Rv dient de uitspraak van de rechter in het openbaar te geschieden. Het doel van de openbare behandeling is het tegengaan van partijdige of willekeurige beslissingen. Op dit beginsel kan geen uitzondering worden gemaakt.

Motivering: het motiveringsbeginsel heeft te maken met het beginsel van openbaarheid van uitspraak. De rechter dient zijn uitspraak te motiveren op grond van art. 30 Rv, art. 121 Gw en art. 5 lid 1 Wet RO. Dit beginsel heeft verschillende doelen: partijen inzicht geven in de door de rechter gevolgde gedachtegang die tot de beslissing heeft geleid; de mogelijkheid voor de hogere rechter de juistheid van de beslissing van de lagere rechter te beoordelen en het waarborgen van de kwaliteit van de rechtspraak.

Geen rechtsweigering en volledige beslissing: op grond van art. 26 Rv en art. 13 Wet Algemene Bepalingen mag de rechter niet weigeren om een uitspraak te doen. De rechter dient dus altijd een beslissing te geven over het geschil dat aan hem is voorgelegd. Daarnaast dient de uitspraak van de rechter volledig te zijn. De eindbeslissing dient alle geschilpunten te betreffen op grond van art. 23 Rv.

Partijautonomie: op grond van art. 24 Rv bepalen de partijen de feitelijke grondslag voor de beslissing. De rechter is aan deze grondslag bij zijn onderzoek en beslissing gebonden. Op deze manier bepaalt de partijautonomie de grenzen van het handelen van de rechter. Het beginsel van partijautonomie houdt dus verband met de lijdelijkheid van de rechter. De burgerlijke rechter is lijdelijk. De rechter kan enkel oordelen over datgene wat de procespartijen naar voren hebben gebracht. Het beginsel van partijautonomie wordt dan ook wel het lijdelijkheidsbeginsel genoemd.

Aanvulling van rechtsgronden: op grond van art. 25 Rv heeft de rechter de verplichting (indien nodig) de rechtsgronden ambtshalve aan te vullen. Het kan voorkomen dat een procespartij zijn vordering of verweer op een onjuiste rechtsgrond baseert. De rechter dient in dit geval de procespartij te hulp te schieten door de juiste rechtsgrond aan te vullen. De rechter moet hierbij wel opletten dat hij de feiten niet aanvult. Dit mag de rechter namelijk niet op grond van art. 24 Rv.

 

Voor toegang tot deze pagina kan je inloggen

 

Inloggen (als je al bij JoHo bent aangesloten met een abonnement)

   Aansluiten   (voor online toegang tot alle webpagina's)

 

Hoe het werkt

 

Lees hieronder meer over aansluiten bij JoHo

    JoHo abonnement (€20,- p/j)

    • Voor wie online volledig gebruik wil maken van alle JoHo's en boeksamenvattingen voor alle fases van een studie, met toegang tot alle online HBO & WO boeksamenvattingen en andere studiehulp
    • Voor wie gebruik wil maken van de gesponsorde boeksamenvattingen (en er met zijn pinpoints 10 gratis kan afhalen in een JoHo support center of bij een JoHo partner)
    • Voor wie gebruik wil maken van de vacatureservice en bijbehorende keuzehulp & advieswijzers
    • Voor wie gebruik wil maken van keuzehulp en advies bij werk in het buitenland, lange reizen, vrijwilligerswerk, stages en studie in het buitenland
    • Voor wie extra kortingen wil op (reis)artikelen en services (online + in de JoHo support centers)
    • Voor wie extra kortingen wil op de geprinte studiehulp (zoals tentamen tests en study notes) in de JoHo support centers

    JoHo abonnement met service-pakket (€20,- + €60,-)

    • Voor wie de boeksamenvattingen voor zijn of haar studie of studiegebied gratis thuisgestuurd wil krijgen
    • Voor wie gebruik wil maken van de basisservices voor zijn of haar vrijwilligersorganisatie of instelling die de JoHo doeleinden steunt
    • Voor wie gebruik wil maken van de emigratie- en expatservices

    JoHo donateur (WorldSupporter) worden

    JoHo donateurschap (€5,- per jaar)

    • Voor wie €10,- korting wil op zijn JoHo abonnement
    • Voor wie JoHo WorldSupporter en Smokey projecten wil steunen
    • Voor wie gebruik wil maken van alle gedeelde materialen op WorldSupporter
    • Voor wie op zoek is naar de organisatie bij een vacature

     

    Sluit je een abonnement af in de periode juli tot en met december, dan maak je in de eerste maanden gratis gebruik maken van je de voordelen & services bij je abonnement. Je abonnementsbijdrage geldt dan ook voor het volgende kalenderjaar.

     

    Aanmelden bij JoHo

     

    Study note: begrijpen

     

     

     

    Study note: te gebruiken bij
    Crossroad: relaties

    Uitgebreide samenvatting van het boek. Gebaseerd op de tweede druk uit 2012.

    JoHo: benodigd toegangsniveau
    • Member (donateur)