Onderwijs & Pedagogische Wetenschappen

Wat heeft plasticiteit te maken met een leven lang leren? - Chapter 9

Plasticiteit is de mogelijkheid van het zenuwstelsel om aan te passen aan veranderde omstandigheden en om nieuwe informatie te verwerven.

Vroeger dacht men dat je na een bepaalde leeftijd niet meer zou kunnen leren. Nu weten we dat ook de hersenen van volwassen nog nieuwe verbindingen vormen en andere weer kwijtraken. Veranderingen in de hersenen vinden alleen plaats als er een gebruiksfunctie aan zit: use it or lose it. Als je je iets nieuws aanleert, veranderen je hersenen. Wanneer je iets geleerds niet gebruikt, verdwijnt het weer.

De hippocampus is een zeepaardachtige structuur diep in de hersenen die essentieel is voor ruimtelijke navigatie en ruimtelijke herinnering. Het helpt je herinneren waar dingen zijn en hoe je je weg naar huis vindt. Zogenoemde ‘plaats-cellen’ in de hippocampus worden weggezonden wanneer je je beweegt in je omgeving: elke cel reageert op een bepaalde locatie. Des te preciezer mensen zijn in het navigeren, des te actiever was de hippocampus.

Hoe veranderen de hersenen tijdens de adolescentie? - Chapter 8

De adolescentie is een tijd waarin grote hormonale en fysieke veranderingen plaatsvinden. Daarnaast vinden er veranderingen plaats in identiteit. Na de puberteit worden kinderen zich meer bewust van zichzelf en andere mensen rondom hen. Meningen en emoties krijgen een grotere rol. Er verandert veel, niet alleen lichamelijk maar ook in de geest en persoonlijkheid van de pubers. Er is echter nog maar er is nog erg weinig wetenschappelijk bewijs over cognitieve en neurale ontwikkelingen tijdens deze periode.

Wat zorgt voor verstoring van de sociaal-emotionele ontwikkeling? - Chapter 7

Men denkt dat onderwijs een belangrijke rol speelt bij stoornissen van sociaal-emotionele ontwikkeling. Er is een andere vorm van onderwijs nodig voor mensen met een stoornis, die rekening kan houden met de beperkingen en mogelijkheden van een persoon, veroorzaakt door de stoornis. Het onderwijs kan de problemen waarschijnlijk niet verhelpen, maar het kan de omstandigheden en vaardigheden waarin de persoon met de stoornis leert wel verbeteren.

Welke problemen kunnen onstaan bij het leren lezen? - Chapter 6

Hoe verandert het brein als je leert lezen en schrijven? Waarom hebben sommige kinderen er zo’n moeite mee om lezen te leren? Hersenonderzoek hiernaar bevindt zich nog in een heel vroeg stadium. De scantechnieken zijn nog niet goed aangepast op kinderen; kinderen vinden het moeilijk om zich helemaal stil te houden gedurende de scan. Zelfs de kleinste bewegingen maken het moeilijk de scan te interpreteren. De belangrijkste onderzoeksresultaten komen dus van onderzoek met volwassenen.

Hoe verloopt de getalverwerking in de hersenen? - Chapter 4

Onderzoekers zijn veel over hersenen en getallen te weten gekomen door onderzoeken met mensen met hersenbeschadigingen die plotseling hun wiskundige vaardigheden verloren zijn en kinderen die nooit wiskundige vaardigheden hebben verworven. Uit onderzoek met deze proefpersonen bleek dat de pariëtale kwab, die betrokken is bij het zien en herinneren waar objecten zijn, is geassocieerd met kennis van getallen.

Hoe verloopt de cognitieve ontwikkeling bij kinderen? - Chapter 3

Hoewel er nog niet veel bekend is van de menselijke hersenontwikkeling gedurende de eerste tien levensjaren, is er wel veel bekend over de cognitieve ontwikkeling van kinderen. Deze kennis is nog niet systematisch gerelateerd aan hersenontwikkeling. De noodzakelijke technologie op dit gebied komt heel langzaam op gang. Wat nodig is, is dat eerst gekeken wordt naar wat gebeurt met anatomische structuren, en vervolgens naar wat gebeurt met hersenfuncties gedurende de kinderjaren. In de toekomst zal dus steeds meer uit de cognitieve psychologie worden gematched aan hersenonderzoek.

Hoe verloopt de ontwikkeling van de hersenen? - Chapter 2

Bij de geboorte heeft het brein van een kind ongeveer hetzelfde aantal neuronen als volwassenen. Bijna alle neuronen in het brein ontstaan voor de geboorte – vooral in de eerste drie maanden van de zwangerschap. Het ontstaan van neuronen wordt ook wel neurogenesis genoemd. Dit is een complex proces dat begint bij de stamcellen, de leveranciers van alle nieuwe cellen in de hersenen. Uit de stamcellen ontstaan andere stamcellen, ook wel neuronen genoemd, of steuncellen die glia heten. Om te groeien en te overleven, moeten de neuronen weggaan bij de stamcellen. Na deze migratie overleeft slechts de helft; de rest sterft af. Er worden dus veel meer hersencellen aangemaakt dan er nodig zijn. Alleen cellen die actieve connecties vormen met andere neuronen overleven.

Het onderzoek naar het brein geeft geen pasklare antwoorden op de vraag of vroege educatie goed is voor de ontwikkeling van kinderen. Om uitspraken te kunnen doen over dit vraagstuk is meer onderzoek vereist. De onderzoeken die in dit hoofdstuk zijn besproken geven aan dat het op alle leeftijden belangrijk is om de kans te krijgen om te leren.

Hoe wordt wetenschappelijk onderzoek naar het brein toegankelijk voor mensen die in het onderwijs? - Chapter 1

Er is veel wetenschappelijke kennis beschikbaar over de manier waarop de hersenen werken en hoe mensen leren. Deze kennis zou erg relevant kunnen zijn voor het onderwijs, maar helaas is er een hele slechte relatie tussen wetenschappelijk hersenonderzoek en het beleid en de praktijk van het onderwijs. Het doel van de schrijvers is om de kennis die er is toegankelijker en meer praktisch te maken zodat het een plek kan krijgen in het onderwijs.

In de neurowetenschap kan het resultaat van het ene onderzoek een maand later door een ander onderzoek ontkracht worden. Een voorbeeld hiervan is het volgende: een groot deel van de hersenen wordt geactiveerd door het tikken met slechts één vinger. En wanneer je dan ook nog leest, je evenwicht houdt, ademt en je lichaam op temperatuur houdt, moet wel bijna héél het brein actief zijn. Maar iemand met een hersenbeschadiging leidt toch een normaal leven. Dat lijkt een tegenstelling, maar het brein is erg veerkrachtig: een klein aantal intact gelaten cellen zijn genoeg om een taak te doen en het herstelproces te starten. Bovendien kan iemand met een hersenbeschadiging strategieën aanleren om te compenseren voor de beschadiging, bijvoorbeeld links gaan schrijven in plaats van rechts.

Pages

Subscribe to RSS - Onderwijs & Pedagogische Wetenschappen