Wanneer en waarom reflecteren? - Chapter 1

 

Je kunt jezelf veel vragen stellen over de manier waarop je handelt in bepaalde situaties in het dagelijks leven. Deze vragen (en uiteraard de antwoorden op die vragen) helpen je om kritisch te kijken naar je eigen gedrag in een bepaalde situatie. Je bekijkt de gebeurtenissen dan op een reflectieve manier.

Gedrag = waarneembaar + niet-waarneembaar

Gedrag is datgene wat je doet en de manier waarop je het doet. Waarneembaar gedrag is gedrag dat anderen kunnen waarnemen. Dat is jouw handelen. Niet-waarneembaar gedrag kunnen anderen niet waarnemen. Dat is jouw beleving, datgene wat jij denkt of voelt. Niet-waarneembaar gedrag kan wel leiden tot waarneembaar gedrag: als jij boos bent op iemand kunnen anderen waarnemen dat jij tegen diegene schreeuwt. Gedrag kun je interpreteren: je kunt het verklaren, je kunt er een betekenis aan geven. Hetzelfde gedrag kan door verschillende mensen verschillend worden geïnterpreteerd. Zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren spelen een rol bij gedrag. Gedrag kun je je voorstellen als een ijsberg (McClelland). Het gedeelte boven water is waarneembaar voor anderen. Dat deel geeft weer wat je doet en bestaat uit je kennis en je vaardigheden. Onder water zit een heel groot niet-waarneembaar deel, waarvan je jezelf (nog) niet altijd bewust bent. Dit niet-waarneembare deel is opgedeeld in twee stukken. In het gedeelte net onder het wateroppervlak zit datgene wat je vindt: je opvattingen, je normen en waarden, en je eigenschappen. Daaronder, dus nog dieper onder water, zit datgene wat je wilt: je motieven en je drijfveren. Door jezelf reflectievragen te stellen over het waarneembare gedrag krijg je informatie over het gedrag dat niet waarneembaar is.

Je bewust worden van je eigen gedrag

Je handelt in verschillende situaties zoals je dat gewend bent: privé, tijdens je studie, op je werk. Dat doe je zowel bewust als onbewust. Door na te denken over een gebeurtenis kun je jezelf de vraag stellen welke gevolgen jouw gedrag heeft en of je verantwoordelijk bent voor die gevolgen. Op die manier kijk je bewust naar je gedrag. Vaak kun je wel aangeven wat een ander naar jouw mening wel of niet had moeten doen in een bepaalde situatie. Maar kun je ook kritisch naar jezelf kijken? Ben je bereid om je eigen gedrag onder een vergrootglas te leggen? Een situatie waarover je kunt reflecteren wordt een betekenisvolle situatie genoemd. Een gevoelssignaal geeft aan dat er voor jou sprake is van een betekenisvolle situatie: je voelt je ergens onprettig of juist prettig over. Dit gevoel is iets wat je overkomt, je hebt er niet altijd invloed op. Je lichaam en je geest geven dit signaal af. In dit stadium is het gevoel nog niet bewust, het sluimert: het is een indicator voor het ervaren van een betekenisvolle situatie. Je bewust worden van je gevoel in een betekenisvolle situatie is een vaardigheid die je kunt leren door naar je gevoel te luisteren. De somatische bestempelingshypothese (Damiaso) gaat ervan uit dat mensen in staat zijn om heel snel de juiste keuzes te maken op basis van gevoelens die zij hadden bij eerdere (vergelijkbare) situaties. Bij een betekenisvolle situatie gaat het erom dat de situatie voor jou betekenisvol is. Voor een ander hoeft die situatie niet betekenisvol te zijn. Jij hebt bepaald gedrag laten zien en daarover ga je jezelf vragen stellen. Je gaat je gedrag onderzoeken. Je onderzoekt daarbij je handelen, je denken én je voelen. Vaak reflecteer je achteraf, maar je kunt ook tijdens de situatie (in actie) of vooraf reflecteren. Reflectie achteraf is echter de eerste stap wanneer je leert reflecteren.

Vragen stellen aan jezelf

Gesloten vragen:

  • Kun je beantwoorden met ja of nee (of met soms of misschien)

  • Kunnen duidelijkheid bieden, maar ze leiden dus tot een kort antwoord

Open vragen:

  • Beginnen met een vraagwoord (wie/wat/waarom/hoe/…)

  • Geven jou (of de ander) ruimte voor het formuleren van een antwoord

  • Nodigen uit om meer informatie te geven, bijvoorbeeld over beweegredenen

  • Helpen je om je gedrag vanuit meerdere invalshoeken te bekijken

  • Helpen je om je antwoorden te nuanceren (geldt jouw ja of nee in alle situaties?)

Je kunt ook verbredende vragen stellen (verschillende onderwerpen bespreken) of verdiepende vragen (dieper ingaan op een bepaald onderwerp). Tijdens de reflectie gebruik je al deze soorten vragen. Doorvragen is belangrijk: net zo lang doorgaan met vragen stellen totdat je een bevredigend antwoord hebt. Wanneer je vragen aan een ander stelt, moet je voorzichtig zijn met ‘waarom’-vragen. De ander kan zich namelijk aangevallen voelen of het gevoel hebben dat hij/zij zich moet verantwoorden. Het is heel belangrijk om nieuwsgierig te zijn naar je eigen gedrag. Zie het als een interview met jezelf: door jezelf veel (goede) vragen te stellen krijg je veel (goede) antwoorden. Zo haal je zo veel mogelijk belangrijke dingen over jezelf naar boven. Je dwingt jezelf om goed na te denken over je mening of over je gedrag. Op deze manier ontwikkel je zowel zelfkennis als (zelf)inzicht, wat je weer kan helpen om gedrag van anderen te begrijpen. Vragen stellen aan jezelf helpt je om gedachten en gevoelens over een bepaalde situatie te ordenen. Het geeft daarmee een bepaalde houvast. Je legt je eigen gedrag aan jezelf uit. Dat noem je expliciteren. Je benoemt processen waar je je anders niet bewust van zou zijn, om je juist wel bewust te worden van je gedrag. Vragen stellen aan jezelf helpt je ook om eerst goed na te denken voordat je reageert op iets wat de ander heeft gezegd of gedaan. Reflectie achteraf kan zo reflectie vooraf worden: het helpt je bij het handelen in nieuwe situaties.

Heb je niet de volledige tekst in beeld, log dan eerst in
 

Aansluiten bij JoHo als abonnee of donateur

The world of JoHo footer met landenkaart

    Aansluiten bij JoHo met een JoHo abonnement

    JoHo abonnement (€20,- p/j)

    • Voor wie online volledig gebruik wil maken van alle JoHo's en boeksamenvattingen voor alle fases van een studie, met toegang tot alle online HBO & WO boeksamenvattingen en andere studiehulp
    • Voor wie gebruik wil maken van de gesponsorde boeksamenvattingen (en er met zijn pinpoints 10 gratis kan afhalen in een JoHo support center of bij een JoHo partner)
    • Voor wie gebruik wil maken van de vacatureservice en bijbehorende keuzehulp & advieswijzers
    • Voor wie gebruik wil maken van keuzehulp en advies bij werk in het buitenland, lange reizen, vrijwilligerswerk, stages en studie in het buitenland
    • Voor wie extra kortingen wil op (reis)artikelen en services (online + in de JoHo support centers)
    • Voor wie extra kortingen wil op de geprinte studiehulp (zoals tentamen tests en study notes) in de JoHo support centers

     of met een JoHo donateurschap

    JoHo donateurschap (€5,- per jaar)

    • Voor wie €10,- korting wil op zijn JoHo abonnement
    • Voor wie JoHo WorldSupporter en Smokey projecten wil steunen
    • Voor wie gebruik wil maken van alle gedeelde materialen op WorldSupporter
    • Voor wie op zoek is naar de organisatie bij een vacature

     

    Aanmelden & Aansluiten bij JoHo 

    Med: notities over te zetten

    4-3-2016 - Elise - de samenvatting vervangen voor een gecheckte versie... 12-4-16: Kasper titel geanonimiseerd ... 18-4-16 larissa lay-out check, 24 mei 16 larissa: h10&11 toegevoegd, gebaseerd op de druk van 2015. Hoofdstuk 1 t/m 9 is gebaseerd op de druk van 2011. 03062016 larissa: h1 tm 9 vervangen

    Spotlight: partners met impact

    Partnerselectie: inspiratie & activiteiten in binnen- en buitenland

    Wereldstage & Wereldjob

    Wereldstage is actief op Curaçao en helpt je aan betaald werk, stages, vrijwilligerswerk en de invulling van een 'gap programma'. Ze organiseren voor alle leeftijden programma's van een paar weken of langer, waarbij je erachter komt welke toekomst bij jou past. Lokale initiatieven worden gesteund door vrijwilligers te plaatsen, en financieel bij te dragen aan de vele goede doelen op Curaçao.

    Dutchies Travel

    Dutchies Travel is dé plek om reisplannen, ideeën en dromen van alle Dutchies (en hun vrienden) ter wereld te ontwikkelen! Door hun passie & liefde voor reizen te delen met de Nederlandse community creëren ze unieke en volledig op maat gemaakte droomreizen.
    Ze geven gratis advies over reizen in Australië, Nieuw-Zeeland, Fiji, Canada en hun andere bestemmingen. Ze helpen je bij het maken van je reisplannen, en bij het kiezen en regelen van tours en activiteiten die het beste bij jou passen.

    Vrijwillig Wereldwijd

    Vrijwillig Wereldwijd is een kleinschalige organisatie die de mooiste lokale projecten in meer dan 10 landen ondersteunt op de continenten: Afrika, Zuid-Amerika, Azië en Europa. Ze zijn er van overtuigd dat vrijwilligerswerk in het buitenland kan leiden tot een geweldige win-win situatie. Door middel van een goede begeleiding en jarenlange ervaring doen ze er alles aan doen om deze belofte waar te maken. Dit omdat ze op deze manier de wereld een stukje mooier willen maken en mensen willen inspireren.

    Snowminds

    Bij Snowminds deelt het volledige team dezelfde passie: Sneeuw! Iedereen in het team heeft winterseizoenen gedaan, uiteenlopend van één winterseizoen tot meer dan negen. Snowminds begeleidt haar ski- en snowboardleraren van de reis tot skipas, van het hotel tot je contract. Bij Snowminds volgt iedereen basis- en vervolgopleidingen om uiteindelijk zo goed voorbereid mogelijk de verschillende skiculturen ter wereld te kunnen ervaren én de Snowboard gasten van dezelfde passie te laten genieten.

    Pakachere

    Pakachere is een backpackershostel en creatief centrum in Malawi, opgericht door twee Nederlanders. De plek doet dienst als een ontmoetingsplek, waar mensen samen kunnen komen voor workshops, activiteiten of om gewoon een drankje te doen.

    Oneworld

    OneWorld is de grootste Nederlandse website over mondiale verbondenheid en duurzaamheid. Naast de website OneWorld.nl geeft de organisatie ook een aantalk keer per jaar het tijdschrijft OneWorld uit!

      Chapters 

    Teksten & Informatie

    JoHo: paginawijzer

    Hoe werkt een JoHo Chapter?

     

    Wat vind je op een JoHo Chapter pagina

    •   JoHo Chapters zijn tekstblokken en hoofdstukken rond een specifieke vraag of een deelonderwerp

    Crossroad: volgen

    • Via een beperkt aantal geselecteerde webpagina's kan je verder reizen op de JoHo website

    Crossroad: kiezen

    • Via alle aan het chapter verbonden webpagina's kan je verder lezen in een volgend hoofdstuk of tekstonderdeel.

    Footprints: bewaren

    • Je kunt deze pagina bewaren in je persoonlijke lijsten zoals: je eigen paginabundel, je to-do-list, je checklist of bijvoorbeeld je meeneem(pack)lijst. Je vindt jouw persoonlijke  lijsten onderaan vrijwel elke webpagina of op je userpage
    • Dit is een service voor JoHo donateurs en abonnees.

    Abonnement: nemen

    • Hier kun je naar de pagina om je aan te sluiten bij JoHo, JoHo te steunen en zelf en volledig gebruik te kunnen maken van alle teksten en tools.

    Abonnement: checken

    • Hier vind je wat jouw status is als JoHo donateur of abonnee

    Aantekeningen: maken

    • Dit is een service voor wie bij JoHo is aangesloten. Je kunt zelf online aantekeningen maken en bewaren, je eigen antwoorden geven op tests, of bijvoorbeeld checklists samenstellen.
    • De aantekeningen verschijnen direct op de pagina en zijn alleen voor jou zichtbaar
    • De aantekeningen zijn zichtbaar op de betrokken webpagine en op je eigen userpage.

    Prints: maken

    • Dit is een service voor wie bij JoHo is aangesloten.  Wil je een tekst overzichtelijk printen, gebruik dan deze knop.
    JoHo: footprint achterlaten