Wat is cultuur en interculturele communicatie? - Chapter 1

 

Oriëntatie op dit boek

  • Cultuur is aangeleerd. Het heeft invloed op de wijze waarop we denken, voelen en ons gedragen. Dit is vaak onbewust.
  • Met behulp van bewustwording en inzichten over de manier waarop onze eigen cultuur onze communicatie beïnvloedt kunnen we beter intercultureel communiceren.
  • Dit boek biedt praktische voorbeelden en inzichten om interculturele sensitiviteit te bevorderen en te leren communiceren in een interculturele omgeving.

Historie van dit boek

Informatie bij de 2e druk:

  • Auteur: Popma & Nunez
  • Jaar van Uitgave: 2011

Wat is cultuur en interculturele communicatie? (CH. 1)

Cultuur is aangeleerd. Het heeft invloed op de wijze waarop we denken, voelen en ons gedragen. Dit is vaak onbewust. Met behulp van bewustwording en inzichten over de manier waarop onze eigen cultuur onze communicatie beïnvloedt kunnen we beter intercultureel communiceren.

Drie lagen van cultuur

Cultuur is zichtbaar en onzichtbaar en heeft volgens Nunez drie lagen:

  1. Tastbare zaken of artefacten. Dit is de zichtbare buitenste laag. Deze zaken zijn eenvoudig waarneembaar en handig om te weten. Ze vallen je het eerst op als je ergens bent, zoals een bouwstijl, infrastructuur zoals fietspaden of dieetvoorkeuren.

  2. Normen en waarden. Dit zijn geschreven en ongeschreven standaarden voor gedrag dat gewenst en correct is. Normen zijn bijvoorbeeld opvattingen over te vroeg, precies op tijd of te laat komen. Waarden zijn wat men als goed of juist beschrijft. Normen en waarden zijn minder zichtbaar dan artefacten en het opmerken ervan kan even duren. Ze zijn te leren door observatie en inspanning.

  3. Basiswaarden. Dit is de diepste laag, onzichtbaar en abstract. Basiswaarden leert men voor het zevende levensjaar. Wereldbeleving en oordelen worden hierdoor onbewust zwaar beïnvloed.

Bij interculturele communicatie gaat het erom je bewust te worden van de basiswaarden van je eigen cultuur. Daarnaast gaat het om het herkennen van basiswaarden van andere culturen. Met mensen uit andere culturen kun je dan effectiever en creatiever communiceren, of zelfs inspiratie en groei halen uit culturele verscheidenheid. Zie H7 voor het begrip culturele synergie.

Definitie van cultuur

Volgens Nunez wordt Cultuur gedefinieerd als gemeenschappelijke aangeleerde patronen die denken, voelen en handelen beïnvloeden. Ze (ver)vormen waarnemingen en oordelen over anderen. Er zijn echter verschillende definities van cultuur, waarvan Nunez een paar noemt. Nunez gebruikt de bovenste definitie, oorspronkelijk afkomstig van Hofstede.

Cultuur is:

  • Een collectieve mentale programmering die leden van een groep van buitenstaanders onderscheidt

  • Een fundamentele veronderstelling, ontwikkeld tijdens leerproces van aanpassing en integratie, van de juiste wijze van waarnemen, denken en voelen overgedragen aan nieuwe leden van de groep

  • De gedeelde waarden en normen, uitgedrukt in het gedrag van leden van een groep

  • De wijze waarop een groep mensen problemen oplost

Culturele programmering

Nunez gebruikt Hofstedes ideeën rondom Culturele Programmering. Volgens Hofstede gebeurt culturele programmering op verschillende manieren:

  • opvoeding (bijvoorbeeld een hand geven als je aan iemand wordt voorgesteld)

  • socialisatie (door omgang met anderen: hoe stevig moet die hand zijn?)

  • normen en waarden (bijv. opstaan voor ouderen of juist voor kinderen?)

  • waarneming (om ons heen kijken en keuzes maken)

Natuurlijk is cultuur niet de bepalende factor van menselijke gedragspatronen. Iedereen heeft (idealiter) het vermogen zelf keuzes te maken, die culturele verwachtingen kunnen doorbreken of kunnen volgen.

Er zijn drie niveaus van programmering (in piramidevorm van boven naar beneden):

  • individueel (ondanks culturele programmering toch geen bestek gebruiken)

  • cultureel (eten op een bord leggen en met bestek of stokjes opeten)

  • menselijke natuur (het nodig hebben van eten en dit zoeken)

Cultuur en subculturen

In de definitie van Hofstede wijst het woord ‘collectief’ op (sub)groepen. Voorbeelden van subgroepen of -culturen: naar regio, geslacht, geloof, sociaaleconomische klasse, leeftijd of beroep. Op basis van deze aspecten zijn mensen dus tegelijkertijd deel van meerdere groepen.

Subculturen kennen niet alleen verschillen, maar ook veel overeenkomsten. Ook kan er overlap zijn tussen culturen. Wanneer groepen bestaan uit mensen met verschillende culturele achtergronden die moeten samenwerken, dan gaat dit het beste als zij een gezamenlijke interesse hebben en goed worden aangestuurd en goed getraind op het gebied van interculturele communicatie, zoals begrip en besluitvorming.

Interculturele communicatie

Bij communicatie wordt informatie uitgewisseld. Als zender codeer je jouw informatie met behulp van taal, gebaren of non-verbale uitdrukkingen. Deze informatie reist via een medium, bijvoorbeeld de lucht tussen de gespreksdeelnemers, of papier of internet. De ontvanger decodeert jouw informatie. Het antwoord wordt net zo gecodeerd en gedecodeerd. Bij een antwoord wordt de ontvanger dan zender en de zender wordt ontvanger.

Communicatie vindt plaats binnen een sociale context. Daarbij kan interne ruis zoals emoties of externe ruis zoals geluid van buitenaf optreden. Als culturele programmering invloed op de boodschap heeft, dan kan er culturele ruis optreden. Zie figuur 1.4 op blz. 18 voor een illustratie.

De hele tekst lezen? Alle JoHo tools gebruiken? Sluit je dan aan bij JoHo en log in!
 

Aansluiten bij JoHo als abonnee of donateur

The world of JoHo footer met landenkaart

    Aansluiten bij JoHo met een JoHo abonnement

    JoHo abonnement (€20,- p/j)

    • Voor wie online volledig gebruik wil maken van alle JoHo's en boeksamenvattingen voor alle fases van een studie, met toegang tot alle online HBO & WO boeksamenvattingen en andere studiehulp
    • Voor wie gebruik wil maken van de gesponsorde boeksamenvattingen (en er met zijn pinpoints 10 gratis kan afhalen in een JoHo support center of bij een JoHo partner)
    • Voor wie gebruik wil maken van de vacatureservice en bijbehorende keuzehulp & advieswijzers
    • Voor wie gebruik wil maken van keuzehulp en advies bij werk in het buitenland, lange reizen, vrijwilligerswerk, stages en studie in het buitenland
    • Voor wie extra kortingen wil op (reis)artikelen en services (online + in de JoHo support centers)
    • Voor wie extra kortingen wil op de geprinte studiehulp (zoals tentamen tests en study notes) in de JoHo support centers

     of met een JoHo donateurschap

    JoHo donateurschap (€5,- per jaar)

    • Voor wie €10,- korting wil op zijn JoHo abonnement
    • Voor wie JoHo WorldSupporter en Smokey projecten wil steunen
    • Voor wie gebruik wil maken van alle gedeelde materialen op WorldSupporter
    • Voor wie op zoek is naar de organisatie bij een vacature

     

    Aanmelden & Aansluiten bij JoHo 

    JoHo & Partnernieuws

    DSW: sluit voordelig je zorgverzekering af
    JoHo: zoekt medewerkers voor tijdelijk en vast

    Werken, jezelf ontwikkelen en een ander helpen?

    JoHo zoekt medewerkers, op verschillend niveau, die willen meebouwen aan een betere wereld en aan een zichzelf vernieuwende organisatie

    Vacatures en mogelijkheden voor vast werk en open sollicitaties

    Vacatures en mogelijkheden voor tijdelijk werk en bijbanen

    Vacatures en mogelijkheden voor stages en ervaringsplaatsen

      Chapters 

    Teksten & Informatie

    JoHo: paginawijzer

    Hoe werkt een JoHo Chapter?

     

    Wat vind je op een JoHo Chapter pagina

    •   JoHo Chapters zijn tekstblokken en hoofdstukken rond een specifieke vraag of een deelonderwerp

    Crossroad: volgen

    • Via een beperkt aantal geselecteerde webpagina's kan je verder reizen op de JoHo website

    Crossroad: kiezen

    • Via alle aan het chapter verbonden webpagina's kan je verder lezen in een volgend hoofdstuk of tekstonderdeel.

    Footprints: bewaren

    • Je kunt deze pagina bewaren in je persoonlijke lijsten zoals: je eigen paginabundel, je to-do-list, je checklist of bijvoorbeeld je meeneem(pack)lijst. Je vindt jouw persoonlijke  lijsten onderaan vrijwel elke webpagina of op je userpage
    • Dit is een service voor JoHo donateurs en abonnees.

    Abonnement: nemen

    • Hier kun je naar de pagina om je aan te sluiten bij JoHo, JoHo te steunen en zelf en volledig gebruik te kunnen maken van alle teksten en tools.

    Abonnement: checken

    • Hier vind je wat jouw status is als JoHo donateur of abonnee

    Aantekeningen: maken

    • Dit is een service voor wie bij JoHo is aangesloten. Je kunt zelf online aantekeningen maken en bewaren, je eigen antwoorden geven op tests, of bijvoorbeeld checklists samenstellen.
    • De aantekeningen verschijnen direct op de pagina en zijn alleen voor jou zichtbaar
    • De aantekeningen zijn zichtbaar op de betrokken webpagine en op je eigen userpage.

    Prints: maken

    • Dit is een service voor wie bij JoHo is aangesloten.  Wil je een tekst overzichtelijk printen, gebruik dan deze knop.
    JoHo: footprint achterlaten