Wat houdt het auteursrecht in? - Chapter 4 - 1e druk van Hoofdstukken intellectuele eigendom van Visser

 

4.1 Inleiding

Casus: A heeft een liedje opgenomen en dit op internet gezet. B hoort het liedje, zingt het zelf en brengt de opname ervan uit op CD. H speelt de CD af tijdens een radioprogramma. N heeft de radio aan staan in zijn café en zijn klanten horen het liedje. Het is duidelijk dat in deze casus dingen gebeuren waarmee A niet blij is. Zij wil namelijk een vergoeding voor het gebruik van haar liedje. Eveneens wil ze erkenning van het feit dat het om haar liedje gaat. Hiervoor bestaat het auteursrecht, dat is geregeld in de Auteurswet.

4.2 Nederlands en Europees auteursrecht

Het auteursrecht is onder te verdelen in exploitatierecht en persoonlijkheidsrecht. Het exploitatierecht geeft de auteur de mogelijkheid exploitatie van zijn werk te verbieden, of slechts tegen betaling, toe te staan. Dit is een overdraagbaar vermogensrecht. Auteurs dragen hun exploitatierecht soms over aan een producent. Zij ontvangen dan daarvoor een lump sum (bedrag ineens) of een royalty (percentage van inkomsten). Componisten en songwriters dragen hun rechten meestal over aan Buma/Stemra. Het persoonlijkheidsrecht omvat onder andere het recht van de auteur op erkenning van makerschap door naamsvermelding en het recht om zich te verzetten tegen verminking van zijn werk. Dit recht is echter geen vermogensrecht en het is ook niet overdraagbaar.

Het auteursrecht ligt vast in de Auteurswet (Aw). Het auteursrecht is echter grotendeels geharmoniseerd door Europese richtlijnen. Het auteursrecht betekent officieel: het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens bij de wet gestelde beperkingen. De aanduiding ‘uitsluitend’ verwijst naar het feit dat het auteursrecht een absoluut en exclusief vermogensrecht is dat tegenover iedereen geldt. De ratio van het auteursrecht is dat het redelijk en wenselijk is dat het maken van kunst en informatieproducten wordt beschermd, beloond en aangemoedigd.

4.3 Maker en werk

Aan de maker komt in principe het auteursrecht toe. De maker en dus eerste rechthebbende is in beginsel de creatieve bedenker van het werk. Op deze regel bestaan een paar uitzonderingen. Eén daarvan is het werkgeversauteursrecht (artikel 7 Aw). Dit is een voorbeeld van fictief makerschap.

Het werk is de creatieve prestatie van de maker. In de Auteurswet spreekt men dan van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst. Iedere creatieve prestatie kan auteursrechtelijk beschermd zijn. Een geur kan ook een auteursrechtelijk beschermd werk zijn (arrest Lancome/Kecofa). Wat het vereiste van een eigen en oorspronkelijk karakter en persoonlijk stempel inhoudt, blijkt uit het Endstra-arrest van de Hoge Raad. Eigen oorspronkelijk karakter betekent: niet ontleend. Persoonlijk stempel betekent dat er sprake moet zijn van een zekere mate van menselijke creativiteit. Hierbij moet wel worden bedacht dat het auteursrecht rust op de intellectuele schepping als zodanig, niet op de exemplaren waarin die schepping is vastgelegd.

4.4 Inbreuk op auteursrecht

Het auteursrecht omvat het recht van de auteursrechthebbende zich te verzetten tegen het openbaar maken en het verveelvoudigen van het werk. Openbaar maken heeft betrekking op iedere mededeling aan het publiek van het werk, en op de verspreiding van exemplaren waarin het werk is vastgelegd (artikel 12 Aw). Hieronder valt bijvoorbeeld het laten horen of vertonen op een openbare plaats en het beschikbaar stellen op internet. In het auteursrecht geldt als hoofdregel dat het verhuren en uitlenen wel onder het auteursrecht valt. Het verveelvoudigen heeft twee betekenissen. Ten eerste heeft verveelvoudigen betrekking op het reproduceren, dit vormt de kern van het auteursrecht. Wel zijn er beperkingen op van toepassing, met betrekking tot het reproduceren voor eigen gebruik. Ten tweede heeft verveelvoudiging de betekenis van bewerking in gewijzigde vorm. Daarmee bepaalt het verveelvoudigingsbegrip ook de beschermingsomvang van het auteursrecht (artikel 13 Aw). Voor het kunnen aannemen van auteursrechtinbreuk moet er sprake zijn van bewuste of onbewuste ontlening en sterk gelijkende indrukken, die het gevolg zijn van de overname van auteursrechtelijke beschermde trekken. Trekken die niet auteursrechtelijk beschermd zij, moeten buiten beschouwing blijven. Dit totaalindrukken-criterium werd in de zaak Nijntje/Kathy toegepast.

4.5 Beperkingen

Het auteursrecht kent tal van beperkingen om onwenselijke uitoefening van het auteursrecht te voorkomen. Zo bestaan er beperkingen ten gunste van overname uit persmedia in andere persmedia, citeren, gebruik bij het onderwijs etc. Bij sommige beperkingen bestaat er een zekere compensatie in de vorm van een vergoedingsaanspraak.

4.6 Verkrijging en duur van auteursrecht

Voor het ontstaan van het auteursrecht op een werk is geen aanvraag, depot, registratie of enige andere formaliteit vereist. Het auteursrecht ontstaat namelijk vanzelf, op het moment dat het werk tot stand komt. Vereist is dat het werk voldoet aan de hiervoor besproken vereisten van eigen, oorspronkelijk karakter en persoonlijk stempel. Het auteursrecht duurt tot zeventig jaar na het sterfjaar van de auteur (artikel 37 Aw). Na de dood van de auteur gaat het recht in principe automatisch over op zijn erfgenamen.

Stampvragen

  1. Wat houdt een exploitatierecht in? (par. 4.1.1)

  2. Wat houdt een persoonlijkheidsrecht in? (par. 4.1.2)

  3. Wat houdt een uitsluitend recht in? (par. 4.2)

  4. Aan wie komt het auteursrecht toe? (par. 4.3.1)

  5. Welke twee voorwaarden worden er aan een werk gesteld? (par. 4.3.2)

  6. Wat houdt openbaar maken in? (par. 4.4.1)

  7. Welke twee vormen van verveelvoudigen bestaan er? (par. 4.4.2)

  8. Waarom bestaan er beperkingen in het auteursrecht? (par. 4.5)

  9. Hoe verkrijgt men het auteursrecht en wanneer gaat het teniet? (par. 4.6)

Heb je niet de volledige tekst in beeld, log dan eerst in
 

Aansluiten bij JoHo als abonnee of donateur

The world of JoHo footer met landenkaart

    Aansluiten bij JoHo met een JoHo abonnement

    JoHo abonnement (€20,- p/j)

    • Voor wie online volledig gebruik wil maken van alle JoHo's en boeksamenvattingen voor alle fases van een studie, met toegang tot alle online HBO & WO boeksamenvattingen en andere studiehulp
    • Voor wie gebruik wil maken van de gesponsorde boeksamenvattingen (en er met zijn pinpoints 10 gratis kan afhalen in een JoHo support center of bij een JoHo partner)
    • Voor wie gebruik wil maken van de vacatureservice en bijbehorende keuzehulp & advieswijzers
    • Voor wie gebruik wil maken van keuzehulp en advies bij werk in het buitenland, lange reizen, vrijwilligerswerk, stages en studie in het buitenland
    • Voor wie extra kortingen wil op (reis)artikelen en services (online + in de JoHo support centers)
    • Voor wie extra kortingen wil op de geprinte studiehulp (zoals tentamen tests en study notes) in de JoHo support centers

     of met een JoHo donateurschap

    JoHo donateurschap (€5,- per jaar)

    • Voor wie €10,- korting wil op zijn JoHo abonnement
    • Voor wie JoHo WorldSupporter en Smokey projecten wil steunen
    • Voor wie gebruik wil maken van alle gedeelde materialen op WorldSupporter
    • Voor wie op zoek is naar de organisatie bij een vacature

     

    Aanmelden & Aansluiten bij JoHo 

    Spotlight: partners met impact

    Partnerselectie: inspiratie & activiteiten in binnen- en buitenland

    Wereldstage & Wereldjob

    Wereldstage is actief op Curaçao en helpt je aan betaald werk, stages, vrijwilligerswerk en de invulling van een 'gap programma'. Ze organiseren voor alle leeftijden programma's van een paar weken of langer, waarbij je erachter komt welke toekomst bij jou past. Lokale initiatieven worden gesteund door vrijwilligers te plaatsen, en financieel bij te dragen aan de vele goede doelen op Curaçao.

    Dutchies Travel

    Dutchies Travel is dé plek om reisplannen, ideeën en dromen van alle Dutchies (en hun vrienden) ter wereld te ontwikkelen! Door hun passie & liefde voor reizen te delen met de Nederlandse community creëren ze unieke en volledig op maat gemaakte droomreizen.
    Ze geven gratis advies over reizen in Australië, Nieuw-Zeeland, Fiji, Canada en hun andere bestemmingen. Ze helpen je bij het maken van je reisplannen, en bij het kiezen en regelen van tours en activiteiten die het beste bij jou passen.

    Vrijwillig Wereldwijd

    Vrijwillig Wereldwijd is een kleinschalige organisatie die de mooiste lokale projecten in meer dan 10 landen ondersteunt op de continenten: Afrika, Zuid-Amerika, Azië en Europa. Ze zijn er van overtuigd dat vrijwilligerswerk in het buitenland kan leiden tot een geweldige win-win situatie. Door middel van een goede begeleiding en jarenlange ervaring doen ze er alles aan doen om deze belofte waar te maken. Dit omdat ze op deze manier de wereld een stukje mooier willen maken en mensen willen inspireren.

    Snowminds

    Bij Snowminds deelt het volledige team dezelfde passie: Sneeuw! Iedereen in het team heeft winterseizoenen gedaan, uiteenlopend van één winterseizoen tot meer dan negen. Snowminds begeleidt haar ski- en snowboardleraren van de reis tot skipas, van het hotel tot je contract. Bij Snowminds volgt iedereen basis- en vervolgopleidingen om uiteindelijk zo goed voorbereid mogelijk de verschillende skiculturen ter wereld te kunnen ervaren én de Snowboard gasten van dezelfde passie te laten genieten.

    Pakachere

    Pakachere is een backpackershostel en creatief centrum in Malawi, opgericht door twee Nederlanders. De plek doet dienst als een ontmoetingsplek, waar mensen samen kunnen komen voor workshops, activiteiten of om gewoon een drankje te doen.

    Oneworld

    OneWorld is de grootste Nederlandse website over mondiale verbondenheid en duurzaamheid. Naast de website OneWorld.nl geeft de organisatie ook een aantalk keer per jaar het tijdschrijft OneWorld uit!

      Chapters 

    Teksten & Informatie

    JoHo: paginawijzer

    Hoe werkt een JoHo Chapter?

     

    Wat vind je op een JoHo Chapter pagina

    •   JoHo Chapters zijn tekstblokken en hoofdstukken rond een specifieke vraag of een deelonderwerp

    Crossroad: volgen

    • Via een beperkt aantal geselecteerde webpagina's kan je verder reizen op de JoHo website

    Crossroad: kiezen

    • Via alle aan het chapter verbonden webpagina's kan je verder lezen in een volgend hoofdstuk of tekstonderdeel.

    Footprints: bewaren

    • Je kunt deze pagina bewaren in je persoonlijke lijsten zoals: je eigen paginabundel, je to-do-list, je checklist of bijvoorbeeld je meeneem(pack)lijst. Je vindt jouw persoonlijke  lijsten onderaan vrijwel elke webpagina of op je userpage
    • Dit is een service voor JoHo donateurs en abonnees.

    Abonnement: nemen

    • Hier kun je naar de pagina om je aan te sluiten bij JoHo, JoHo te steunen en zelf en volledig gebruik te kunnen maken van alle teksten en tools.

    Abonnement: checken

    • Hier vind je wat jouw status is als JoHo donateur of abonnee

    Aantekeningen: maken

    • Dit is een service voor wie bij JoHo is aangesloten. Je kunt zelf online aantekeningen maken en bewaren, je eigen antwoorden geven op tests, of bijvoorbeeld checklists samenstellen.
    • De aantekeningen verschijnen direct op de pagina en zijn alleen voor jou zichtbaar
    • De aantekeningen zijn zichtbaar op de betrokken webpagine en op je eigen userpage.

    Prints: maken

    • Dit is een service voor wie bij JoHo is aangesloten.  Wil je een tekst overzichtelijk printen, gebruik dan deze knop.
    JoHo: footprint achterlaten