Bedreigde en zeldzame dieren: wat zijn het, waar kan je ze vinden en waar moet je op letten?

Wat zijn bedreigde dieren?

• Wanneer de aantallen van een bepaalde diersoort zo hard achteruit gaan dat uitsterven waarschijnlijk wordt, is een diersoort bedreigd.
• Een diersoort kan zowel lokaal als wereldwijd bedreigd worden.
• Bedreigde dieren worden nationaal en internationaal beschermd en via wetten en zogenaamde 'rode lijsten' extra in de gaten gehouden om zo uitsterven te voorkomen.

Wat zijn zeldzame dieren?

• Een dier is zeldzaam wanneer de kans klein is dat je het tegenkomt in het wild omdat er niet veel exemplaren van zijn.
• Een dier kan in een bepaald gebied zeldzaam zijn, terwijl je er ergens anders regelmatig een zult zien.
• Bij een zeldzame waarneming van een dier is de kans klein dat je het dier ziet, zelfs als er best veel van kunnen zijn, bijvoorbeeld omdat bepaalde dieren normaal heel schuw zijn of alleen in het donker actief zijn.

Wat is het verschil tussen bedreigde en zeldzame soorten?

• De termen lijken misschien op elkaar, maar er is toch een duidelijk verschil. 
• Zeldzame soorten zijn soorten die alleen in hele specifieke gebieden voorkomen, of alleen in kleine populaties voorkomen. Ze zijn dus moeilijk te vinden, maar niet per se met uitsterven bedreigd.
• En dat zijn bedreigde soorten dus wel! Deze soorten kunnen overal voorkomen, maar de populaties gaan zo hard achteruit dat ze het risico lopen om geheel als soort uit te sterven. 
• Zeldzame soorten zijn vaak wel gevoeliger voor uitsterven omdat ze slechts in kleine populaties of in weinig gebieden voorkomen. 

Wat zijn de meest bedreigde diersoorten ter wereld?

• Er zijn helaas veel bedreigde diersoorten op de wereld, meer dan 47.000 dieren worden zelfs met uitsterven bedreigd.
• Enkele van de meest bedreigde diersoorten zijn de:
  • Afrikaanse bosolifant
  • Zwarte neushoorn
  • Orang oetan soorten
  • Meerdere gorillasoorten
  • Hawksbill schildpad
  • Vaquita bruinvis
  • Sumatraanse olifant
  • Sumatraanse neushoorn
  • Blauwe vinvis
  • Galapagos pinguin

Wat zijn de meest zeldzame diersoorten op aarde?

• Helaas zijn de meeste zeldzame diersoorten op aarde vergelijkbaar met de meest bedreigde diersoorten. Enkele zeer zeldzame soorten zijn de: 
  • Vaquita bruinvis
  • Hainan gibbon
  • Sumatraanse neushoorn
  • Javaanse neushoorn
  • Cross river gorilla
  • Andeskuifarend
  • Pleurodema somuncurense
  • Muisslaper
  • Saola: dit antiloopachtige hoefdier is een van 's werelds zeldzaamste zoogdieren.
• Veel van deze soorten komen dus alleen op hele specifieke plekken voor. 

Waarom zijn diersoorten bedreigd?

• Er zijn allerlei dingen die bijdragen aan het risico op uitsterven van een diersoort. Deze oorzaken verschillen per soort, maar enkele van de meeste voorkomende problemen zijn: 
  • het verlies van leefgebied
  • overexploitatie, dus te veel vissen of jagen
  • invasieve soorten die lokale soorten uitroeien omdat ze sterker zijn
  • klimaatverandering, dit verandert de kenmerken van leefgebieden
  • vervuiling, denk aan pesticiden en chemisch afval dat in de natuur terecht komt. 
• Human-wildlife conflict is een andere oorzaak. Hierbij komen er problemen voor tussen mensen en dieren. Bijvoorbeeld apen die in de stad dingen kapot maken, of mensen die wildplukken op plekken waar ook beren eten. Om dit soort redenen worden vaak dieren dood gemaakt. 
• Mensen hebben dus een grote invloed op het versneld uitsterven van dieren. 

Wat kan je zelf doen om bedreigde diersoorten te steunen?

• Er zijn gelukkig een heleboel dingen die je kan doen om ervoor te zorgen dat het proces van uitsterven vertraagt of omdraait. 
• Je kan bijvoorbeeld: 
  • natuurbehoud organisaties financieel ondersteunen
  • als vrijwilliger bijdragen aan natuurbeschermingsprojecten
  • geld inzamelen voor natuurbeschermingsorganisaties
  • duurzame keuzes maken als het om consumeren gaat (bijvoorbeeld lokaal eten kopen, alleen gecertificeerde meubels kopen etc) en je eigen voetafdruk verlagen. 
  • je eigen tuin verwilderen
  • met mensen erover praten om zo bewustzijn te vergroten
  • voor een natuurorganisatie gaan werken! 

Waar kan je vrijwilligerswerk doen met bedreigde of zeldzame diersoorten? 

• Je kan op verschillende manieren bijdragen aan de bescherming van zeldzame of bedreigde diersoorten. 
• Op een paar 'knuffelbare' bedreigde dieren na, zijn er voor de meeste bedreigde diersoorten geen speciale opvangcentra waar je kunt komen werken als vrijwilliger of stagair.
• Wereldwijd worden ecosystemen en diersoorten bedreigt, dus kies een land en/of dier en ga aan de slag.
• Vaak zijn er locatie-specifieke projecten die ter plekke de natuur beschermen. 
• Ook zijn er educatieve organisaties die zich richten op lokale gemeenschappen en informatie bieden over hoe soorten beschermd kunnen worden. 
• Dierentuinen hebben vaak projecten voor de bescherming van diersoorten. 
• En er zijn natuurlijk grote stichtingen die van alles doen op het gebied van natuurbescherming. 

Waar moet je op letten als je vrijwilligerswerk of stage loopt met bedreigde en zeldzame diersoorten?

• Het is handig om je in te lezen op het gebied van de soort(en) waar je mee gaat werken. 
• Zorg ook dat je goed de organisatie onderzoekt. Lees meer bij Vrijwilligerswerk met dieren in het buitenland doen
• Wees voorbereid op hard werken en volle dagen! 
• Zorg ook dat je goed verzekerd bent voor het geval er iets gebeurt.