Natuurgebieden bezoeken in het buitenland: wat is het, waarom doen, en wat zijn de beste landen?

Waar zijn de beste jungles en regenwouden in het buitenland om tochten door te maken?

• Australië: o.a. Cape Trip
• Belize: de Wetlands
• Brazilië/Ecuador/Peru: de Amazone
• Colombia: met o.a. de Ciudad Perdida
• Costa Rica: een en al tropisch regenwoud
• India: de regenwouden in het Noord-Oosten
• Indonesië: o.a Borneo en het noorden van Sumatra (Gunung Leuser/Bukit Lawang)
• Maleisië: Taman Negara (mooi, hoog en oud oerwoud)
• Paraguay en Brazilë: de Pantanal
• Rwanda: Rausjen
• West Afrika: bijvoorbeeld Ivoorkust, Gabon of Kameroen

Waar moet je op letten bij een tocht door de jungle?

• Beschermng tegen bloedzuigers
• Bescherming tegen insecten en dieren
• meenemen van voldoende water en noodvoedsel
• aantrekken van goede schoenen en (tropenbestendige) kleding
• dat je niet verdwaalt

Wat zijn mangroves?

• Mangroves zijn planten- en bomensoorten die leven in kustwateren en getijde gebieden. Deze planten zijn bestand tegen hoge zout gehaltes en hun wortels staan voor een deel boven de grond en boven water.
• Een gebied met mangroves is een mangrovebos, maar vaak noem je dat ook gewoon 'mangrove'.
• Mangrovebossen, zijn een type wetland en komen voor in tropische gebieden en vormen de overgang van water naar land.
• De mangrovebossen met de hoogste diversiteit aan planten en dieren vind je in getijde zones waar rivieren de zee instromen.
• De mangroves aan de zeezijde, die de grootste stormen en golven opvangen, bevatten minder soorten, omdat het leven daar zo zwaar is.

Waarom zou je een tocht door de mangroven maken in het buitenland?

• Het bijzondere uiterlijk van mangroves en de diversiteit aan met name vogels die je er kunt spotten, maken het een gewilde plaats voor excursies.
• Ecotoerisme kan bijdragen aan het behoud van mangrovebossen, doordat economische waarde wordt toegevoegd. 

Waar kan je het beste om mangroves te bezoeken op reis?

• Westkust van Madagaskar
• Bonaire, oostkust te bezoeken per kano
• Jozani-Chwaka Bay National Park, Zanzibar, Tanzania
• Langkawi en Borneo, Maleisië
• Sundarbans, per boot vanuit Khulna City, Bangladesh
• Al Thakira mangrovebos, Qatar in een kajak of op een supboard vogelsspotten tussen de mangroves

Wat kan je doen om mangroven te beschermen?

• Doordat breed bekend is hoe belangrijk mangroves zijn als bescherming van de kust tegen erosie en overstromingen zijn er veel projecten om de bossen te herstellen waar ze verdwenen zijn door eerder menselijk ingrijpen (veelal voor garnalenvisserij).
• Het kweken en planten van mangroves is arbeidsintensief, waardoor NGO's regelmatig internationale vrijwilligers inzetten in deze projecten.
• Het doolhof van wortels dat mangrovebossen kenmerkt, is helaas ook een soort vangnet voor plastic drijfvuil dat zowel via de zee als de rivieren de mangroven binnenstroomt. Regelmatig worden er schoonmaakacties georganiseerd waar je een paar uur, een dagje of zelfs wat langer kunt komen helpen. 

Wat is een savanne?

• Een savanne is een landschapstype met hoofdzakelijk gras en af en toe wat bomen en met (vrij) hoge temperaturen in het gehele jaar
• Op een savanne valt redelijk veel regen, maar de regen valt in een relatief korte natte periode
• In Brazilië wordt de savanne vaak 'cerrado' genoemd, in Venezuela 'llanos'

Waar kan je savanne landschap tegenkomen in het buitenland?

• De bekendste savannes vind je in Afrika, waarbij de Serengeti in Tanzania de meest beroemde is wegens de grote trek en de vele grote grazers en roofdieren die je hier kunt spotten.
• In Ethiopië zijn diverse nationale parken te bezoeken waar je bijzondere gazellen kunt zien op de savanne
• In delen van Zambia, Malawi, Zuid-Afrika (bijvoorbeeld het Kruger park) kan je ook veel groot wildlife tegenkomen op de savanne
• In de Latijns Amerika zijn veel savannes in landbouwgrond omgezet, maar in Mexico, Venezuela en Brazilië is de savanne als natuurtype nog terug te vinden
• In het noorden van Australië is de savanne met name in enkele reservaten en nationale parken te bezoeken
• In Zuid-Nepal en Noord-India ligt de Terai aan de voet van de Himalaya. Met name vanuit Nepal kan je hier op zoek naar neushoorns, olifanten, tijgers en honderden vogelsoorten

Waarom zou je naar de savanne gaan in het buitenland?

• De savanne trekt vooral reizigers die veel wildlife willen zien. Het landschap is divers qua planten, maar voldoende open om de dieren die er leven nog te kunnen zien.
• Zowel de big five van Afrika als van Azië kan je zien als je de savanne bezoekt
• De planten en dieren die leven in dit uitdagende landschap zijn bijna allemaal bijzonder en hebben aanpassingen aan het leven met een lange periode zonder water en constant hoge temperaturen.
• Olifanten, neushoorns, zebra's, giraffen en veel soorten antilopen zijn typisch voor het savannelandschap
• Afhankelijk van de diersoorten die je wilt zien, moet je rekening houden met de seizoenen. In het algemeen geldt dat in het natte seizoen dieren verspreider leven en sommige gebieden moeilijk toegankelijk zijn, in de droge tijd trekt een deel van de dieren weg en met name het aantal vogels kan sterk afnemen

Zijn savannes gevaarlijke landschappen?

• Door het uitgestrekte, vaak desolate karakter van de savanne kan het lastig zijn om hulp te vinden in geval van nood
• Hoge temperaturen en droge lucht maken uitdroging en oververhitting of een zonnesteek een gevaar op de savanne
• Op de savanne kan je, afhankelijk van het land, o.a. giftige slangen, nijlpaarden, neushoorns en tijgers tegenkomen

Welke werkzaamheden kan je doen op de savanne?

• Op de savanne kan je werken in het toerisme, bijvoorbeeld als medewerker of beheerder van een safari lodge of als reisleider
• Er zijn vrij veel projecten voor bescherming van natuur en wildlife waar internationale vrijwilligers en stagiairs kunnen assisteren op de savanne, bijvoorbeeld bij het observeren en tellen van wilde dieren of assisteren bij wetenschappelijk onderzoek

Wat is een toendra?

• Toendra's zijn open landschappen met een laag permafrost onder de bodem.
• Toendra's verschillen qua uiterlijk niet veel van steppen op het eerste gezicht, maar op toendra's is het klimaat met name in de koude periode zo extreem dat bomen er niet kunnen overleven.
• Doordat toendra's natter zijn dan steppes vind je er ook veel mossen en korstmossen.

Waar kan je toendra landschap tegenkomen in het buitenland?

• Toendra's vind je in Noord-Europa, Noordelijk Canada en Alaska, Siberië en Noord-China
• Op het zuidelijk halfrond zijn alleen op Antarctica en enkele afgelegen eilanden stukken toendra te vinden.

Waarom zou je naar de toendra gaan in het buitenland?

• Toendra staat voor leegte, stilte en oernatuur.
• Dit ruige landschap trekt avonturiers en is niet zo geschikt voor dagtochtjes, alleen al omdat je er gewoon niet zo makkelijk kunt komen.
• De cultuur van de inheemse, nomadische volkeren en de omgang met rendieren en kariboes is een andere reden dat mensen de toendra bezoeken.
• Door de afwezigheid van lichtvervuiling, heldere lange nachten en de nabijheid van de noordpool is de toendra een super plek om het noorderlicht echt goed te kunnen zien en ervaren
• Op de toendra broeden veel (zeldzame) vogels die je in de winter in West-Europa kunt zien.
• De Noordkaap in Noorwegen heeft op veel mensen een magische aantrekkingskracht, de Noordkaap bereik je na lang rijden door kaal, ruig toendra landschap

Is het bezoeken van de toendra gevaarlijk?

• Door het uitgestrekte, desolate karakter van de toendra kan het soms lastig zijn om hulp te vinden in geval van nood
• Onderkoeling is een gevaar, op de toendra is het grote delen van het jaar zowel overdag als in de nacht koud genoeg om dit risico serieus te nemen
• In enkele Arctische toendra's moet je oppassen voor ijsberen
• Op de toendra gaat in de zomer de zon niet onder, slapeloosheid ligt dan op de loer.
• Gek worden van muggen en knutten is ook een reëel risico van de zomer op de toendra

Hoe ga je om met gevaarlijke planten in het buitenland tijdens het reizen of backpacken?

• Op reis zal je veel planten tegenkomen die je niet eerder zag. Een goede reactie op deze onbekende planten is om er voorzichtig mee om te gaan.
• Laat je niet misleiden door overeenkomsten met planten die je als eetbaar kent uit Nederland. Sommige eetbare soorten hebben zeer giftige familieleden in het buitenland.
• Omdat planten niet kunnen wegrennen als ze worden aangevreten hebben ze allerlei chemische en mechanische wapens ontwikkelt, bedoelt om niet te worden opgegeten.
• Ga je in het buitenland aan de slag als tuinman, in de landbouw of als veldwerker, zorg dat je de lokale flora kent en vraag aan je begeleiders op welke planten je moet letten.
• Ook als je gaat wildkamperen of bijvoorbeeld lange trekkings gaat lopen is deze kennis van plantensoorten van levensbelang.

Wat zijn algemene tips voor het eten van planten?

• Eet geen planten waar je niet 100% zeker van weet welke soort het is, er smakelijk uitzien is geen reden iets onbekends in je mond te stoppen
• Eet de eerste keer een klein beetje, om te zien hoe je lichaam reageert
• Planten die wit sap uitscheiden als je ze plukt, zijn bijna altijd giftig
• Bladeren die glimmen zijn meestal giftig
• Witte en gele bessen zijn vaak giftig
• Planten met schermvormige bloemen komen veelal voor in families met giftige soorten

Wat moet je doen als je per ongeluk een giftige plant hebt ingeslikt?

• Als jij of iemand in je buurt een onbekende plant heeft ingeslikt, zorg dan dat je de naam van de soort achterhaalt.
• Maak een foto van de plant.
• Dokters hebben altijd info nodig over de exacte plant en welke delen van de plant zijn gegeten om je telefonisch eerste hulp te bieden.
• Drink water en steek je vinger je de keel om wat je hebt ingeslikt uit te kotsen.
• Slik indien voor handen een actieve kool tablet (na consultatie arts)

Wat moet je doen als je een giftige plant hebt aangeraakt?

• Over het algemeen geldt dat je de plaats waar het gif op is gekomen snel moet afspoelen met water.
• Vervolgens met zeep of handalcohol de huid wassen, doe dit niet te ruw om de huid niet verder te irriteren.
• Is het oppervlak dat geraakt is erg groot, of heb je een zwakke gezondheid, schakel dan alvast een arts in
• Indien er blaarvorming optreedt, blijf daar dan vanaf en ga naar een arts voor behandeling

Wat zijn voorbeelden van gevaarlijke planten op reis?

Naast vele planten met duidelijk zichtbare afweer zoals stekels en doorns zijn met name de planten die zich chemisch verweren risicovol als het gaat om per ongeluk aanraken en opeten. Onderstaande lijst geeft een beeld van een aantal zeer giftige soorten, maar bijvoorbeeld in Australië alleen komen al duizenden giftige plantensoorten voor.

Poison ivy / Poison oak

• Herkenning/Kenmerken: blad bij beide soorten samengesteld uit 3 delen, verder variabel van klimplant tot kleine struik en van kale bladeren tot licht behaard.
• Verspreiding: Noord-Amerika en delen van Azië
• Gevolgen: allergische huid reactie die stevig jeukt
• Handelen: als je binnen een half uur de huid wast waar de plant je heeft geraakt, blijft in principe de reactie uit. Hier geldt hoe sneller, hoe beter. Jeukt het al? Dan vooral niet gaan krabben. Gebruik een lauw bad of douche tegen de jeuk of smeer calamineschudsel op de geïrriteerde huid. Een deel van de irriterende olie kan op je kleding zitten, doe deze voorzichtig, liefst met handschoenen uit, en was alles dat de plant heeft aangeraakt om verspreiding van de irritatie te voorkomen.

Reuzen berenklauw

• Herkenning/Kenmerken: blad heeft iets weg van een grote klauw. Maar in vergelijking met andere soorten in de familie zijn vooral de beharing en de vaak verdikte aanhechtingen van het blad op de stengel punten van herkenning.
• Verspreiding: deze Aziatische plant is ondertussen ook in gematigde streken van Europa en Noord-Amerika ingeburgerd
• Gevolg: Het sap van deze plant veroorzaakt zware brandwonden. Bij een lichte aanraking zou in principe nog niets moeten gebeuren.
• Handelen: Zorg dat je binnen 15 minuten het sap van je lichaam spoelt. Doordat het gif reageert op zonlicht is het opzoeken van een donkere schuilplaats ook een optie. Laat dan iemand anders water halen om het gif weg te spoelen.
• Weetje: Pastinaak is het kleine broertje van de berenklauw, maar bevat hetzelfde gif in de stengels. Nog een paar dodelijke familieleden met witte schermbloemen: dolle kervel, gevlekte scheerling, waterscheerling

Brandnetel &co

• Herkenning/Kenmerken: kruidachtige planten die tussen 10cm en 150cm hoog kan groeien met gekartelde, behaarde blaadjes
• Verspreiding: wereldwijd te vinden, maar per land kan het uiterlijk iets verschillen. In tropisch Australië staat een familielid dat buitencategorie pijnlijk is bij aanraking: de Gympie-gympie. De brandharen van deze struikachtige netel zijn zo fijn dat ook als je er langsloopt de via de lucht op je huid kunnen vallen.
• Gevolgen: vervelende, maar verder ongevaarlijke jeuk/pijn
• Handelen: ga niet krabben, het gaat na een aantal uur vanzelf wel weer weg
• Weetje: deze plant is na een beetje koken prima eetbaar en erg gezond. De vezels in de stengels zijn geschikt om touw van te maken tijdens een verblijf in de natuur.

Wolfskers - Deadly Nightshade - Belladonna

• Herkenning/Kenmerken: kruidachtige plant met smakelijk ogende blauwe bessen die in op een stervormige bloembodem uitgestald liggen.
• Verspreiding: Wereldwijd, maar van origine een Europees, Noord-Afrikaanse plant
• Gevolgen: De donkerblauwe bessen van deze nachtschade zijn zeer giftig. 2 besjes zijn genoeg om een kind te laten sterven en ook een volwassene zal een vervelende dood sterven na inname van ongeveer 10 deze bessen. Vervelende is dat de bessen best smakelijk zoet zijn, in tegenstelling tot veel andere giftige bessen. Het aanraken van de plant geeft meestal alleen vervelende uitslag die vanzelf weer verdwijnt.
• Weetje: voor veel dieren en vogels zijn deze bessen niet giftig.

Oleander

• Herkenning/Kenmerken: Flinke struik met puntige, stevige bladeren en mooie roze bloemen in veel zonnige tuinen staat.
• Verspreiding: Zuid-Europa tot Oost-Azië in het wild, maar vooral ook veel in tuinen.
• Gevolgen: aanraking van de bladeren, bijvoorbeeld tijdens het tuinieren, geeft vervelende huidirritatie. Met name het witte sap dat vrijkomt bij kneuzing van de plant geeft felle huidreactie. Het eten van deze plant, ook een klein stukje, kan dodelijk zijn (maar de bladeren zijn zo vies dat je lichaamsreflex waarschijnlijk zorgt dat je het meteen uitspuugt). Als je Oleander in bijvoorbeeld een kampvuur stopt komen er giftige dampen vrij.
• Handelen: draag tijdens het tuinieren lange mouwen en handschoenen. Was na aanraking je huid met water.

Doornappel (Datura, Jimson Weed, of poetischer 'hell's bells')

• Herkenning/Kenmerken: mooie lekker ruikende, trompetachtige bloemen op een verder stinkende vrij grote plant uit de nachtschade familie
• Verspreiding: Noord-Amerikaanse plant die ook in Europa veel voorkomt, ook als akkeronkruid.
• Gevolg: Het gif dat met name in de bloemen en zaden zit veroorzaakt onder andere hallucinaties en ernstige hartritmestoornissen. De hoeveelheid gif in de plant verschilt sterk in tijd en plantdeel waardoor de laatste jaren veel creatieveling op zoek naar hallucinaties zijn gestorven aan deze plant.
• Weetje: de nachtschade familie bevat heeeel veel giftige soorten, ook de tomaat en aardappel komen uit deze familie en de planten daarvan zijn ook giftig.

Manzanillaboom

• Herkenning/Kenmerken: Boom met glimmende bladeren en met vruchten die lijken op appels (manzanilla = appeltje). Bij het plukken van de appel of het kneuzen van het blad zal je zien dat er wit sap vrijkomt.
• Verspreiding: Deze boom uit de wolfsmelk familie komt voor in Midden- en Zuid-Amerika en ook bijvoorbeeld op Aruba, Bonaire en Curaçao en staat vaak aan of vlakbij het strand.
• Gevolgen: op de huid geeft aanraking brandblaren. Bij inslikken krijg je extreem zere keel en buik. In principe net niet dodelijk.
• Weetje: Schuilen onder deze boom is niet verstandig, omdat er soms sap naar beneden kan sijpelen.

Meer groene gevaren:

• De Australische Kastanje (Australian Black bean / Castanospermum australe) is een erg giftige boon die met name aan de Oostkust van Australië voorkomt.
• Braaknoot (Strychnos nux-vomica): De naam zegt het eigenlijk al - niet eten! Deze oranje vrucht komt voor in India en Australië een kan naast ernstig braken ook je dood betekenen.
• Milky mangrove: ook wel 'blind-your-eye mangrove' genoemd is een mangrove soort die in Azië en Australië voorkomt. Het witte sap van de plant veroorzaakt huidirritatie, blaarvorming en als het in je ogen komt, word je tijdelijk blind.
• Vingerhoedskruid en lelietje-van-dalen: het eten van deze plant maakt je als je geluk hebt misselijk, met overgeven en diarree als toetje. Heb je pech dan slaat je hart zo erg op hol dat je sterft
• Poison Sumac: vormt met poison ivy en poison oak een bekend trio in de Verenigde Staten
• Rauwe aardappelen, sperziebonen: giftig, dus niet lui zijn, gewoon even koken.
• Vleesetende planten: hoewel ze misschien wel het meest gevaarlijk klinken, zijn mensen gevaarlijker voor hen dan zij voor ons. Stop ze niet in je mond maar kijk met open mond naar deze wonderlijke planten.

Wat is herbebossen en het planten van bomen in het buitenland en waarom wordt dit gedaan?

• Bij herbebossen (reforestation) worden bomen en struiken geplant op plekken waar ze eerder zijn verdwenen door houtkap, overstromingen of bijvoorbeeld bosbranden
• Het planten van bomen helpt in veel gebieden om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen of te verminderen.
• In kustgebieden worden mangrove bossen geplant om golven te breken, het wegspoelen van land te voorkomen en vissen weer een leesgebied te bieden.
• In droge gebieden zorgen nieuwe bomen voor schaduw, voorkomen ze erosie en verwoestijning van het landschap
• Bij projecten en werkzaamheden voor herbebossing wordt vaak ook aandacht gegeven aan herstel van biodiversiteit door diverse lokale boomsoorten te gebruiken, waar lokale diersoorten van profiteren.
• Veel projecten hebben een eigen kwekerij of nursery waar vanuit zaden kleine boompjes worden opgekweekt.
• Een boomplantdag vormt vaak een heel concreet moment om de lokale gemeenschap te betrekken bij natuurbescherming en om bijvoorbeeld een milieu-educatief project met kinderen af te ronden.

Wat houdt het werken in een project voor herbossing in?

• Je kunt helpen met verzorgen van de jonge boompjes (seedlings) op de kwekerij/nursery
• Je plant de kleine bomen op geselecteerde locaties
• Je verzorgt de bomen nadat ze geplant zijn, door bijvoorbeeld onkruid te wieden, water te geven of bescherming tegen vee en andere grazers te plaatsen.
• Je geeft les aan lokale gemeenschappen over biodiversiteit, ecosystemen, erosie en het nut van herbebossen voor bijvoorbeeld de lokale economie.
• Heb je een achergrond in tuinbouw, bosbouw of waterbeheer dan kan je helpen bij het opleiden van lokale medewerkers of bijvoorbeeld een onderzoeksstage uitvoeren op de resultaten van het project.

Waarom zou je bomen gaan planten in het buitenland?

• Betrokkenheid: het versterkt je gevoel van betrokkenheid bij de aanpak van klimaatverandering, de bescherming van de natuur en de plantenwereld en ook met andere natuurliefhebbers
• Beleving: de kans dat je iets meemaakt wat je nog nooit hebt gedaan, dat je uit je comfortzone wordt getrokken en dat je een onvergetelijke ervaring opdoet is aanzienlijk
• Vrijheid: zeker als je midden in de natuur aan het werk bent, merk je weer het verschil met het leven dat je soms thuis aan het leiden bent

Wat heb je nodig om te gaan herbebossen in het buitenland?

• Omgevingsbewust zijn: door bijvoorbeeld rekening te houden met je omgeving, je afval zorgvuldig te bewaren, watergebruik te minimaliseren en de complexe relatie tussen bodem, planten en mensen te begrijpen.
• Organisatiebewust zijn: milieuclubs en natuurbechermingsorganisaties worden vaak gerund door een apart slag zeer betrokken mensen. Daarnaast zijn het organisaties die vaak weinig middelen hebben en moeten vechten tegen de lokale bureaucratie.
• Inlevingsvermogen: bewust zijn van die omstandigheden is soms al het halve werk als je het gedrag wil begrijpen van de medewerkers van een project, of je directe medehelpers

Waar kan je het beste heen als je wilt bomen planten in het buitenland?

• Het vertragen of omkeren van verwoestijning: Spanje - Egypte - Marokko - Kenia
• Herstellen van mangrove bossen: Bonaire - Sri Lanka - Madagaskar
• Herstel regenwoud: Brazilie - Ecuador - Panama - Indonesie