Wat moet je doen als je een bonobo tegenkomt, en hoe gevaarlijk zijn bonobo's?

Wat zijn bonobo's?

• Bonobo’s (Pan paniscus) zijn nauw verwant aan mensen en delen 98,7% van hun DNA met ons. Ze worden vaak de "hippie-apen" genoemd vanwege hun vreedzame en sociale gedrag. Samengevat: de bonobo is een mensaap en wordt gezien als het vriendelijke neefje van de mens en chimpansees. In tegenstelling tot chimpansees leven bonobo’s in vrouwgeleide groepen (matriarchale samenleving).
• Ze worden bedreigd door ontbossing en stroperij.

Waar kan je bonobo's in het wild zien?

• Bonobo’s leven alleen in de regenwouden van de Democratische Republiek Congo (DRC). Door politieke instabiliteit en beperkte infrastructuur is het moeilijk, maar niet onmogelijk, om ze in het wild te zien.
• Beste Plekken om wilde bonobo’s te zien: 
  • Lomako-Yokokala Faunal Reserve – Een van de beste plekken om bonobo’s te spotten.
  • Salonga National Park – Een UNESCO Werelderfgoedlocatie, maar moeilijk bereikbaar.
  • Kokolopori Bonobo Reserve – Een door de lokale gemeenschap gerund reservaat.

Zijn bonobo's gevaarlijk?

• Bonobo’s worden niet als gevaarlijk beschouwd voor mensen, zoals chimpansees dat soms wel kunnen zijn. Ze zijn vriendelijker, speelser en lossen conflicten meestal op door sociaal gedrag in plaats van agressie. Toch blijven het wilde dieren en moeten ze met respect behandeld worden.
• In gevangenschap kunnen bonobo’s soms agressief reageren als ze zich bedreigd voelen of als hun sociale structuur wordt verstoord. Direct contact is meestal niet toegestaan voor vrijwilligers of onderzoekers om ziektes te voorkomen.

Wat te doen als je een bonobo in het wild tegenkomt?

• Als je een bonobo in het wild tegenkomt, volg dan deze richtlijnen:
• Houd afstand – Bonobo’s zijn over het algemeen niet agressief, maar het blijven wilde dieren. Blijf minstens 7 meter bij ze vandaan om verstoring te voorkomen.
• Blijf kalm en stil – Snelle bewegingen of harde geluiden kunnen ze laten schrikken. Observeer op een afstand zonder te storen.
• Vermijd direct oogcontact – Net als veel primaten kunnen bonobo’s direct staren als een bedreiging zien.
• Volg de Instructies van de gids – Als je op een begeleide tocht bent, luister dan naar je gids. Zij weten hoe je veilig bonobo’s kunt observeren.
• Niet voeren of benaderen – Wilde dieren voeren kan hun natuurlijke gedrag verstoren en ze afhankelijk maken van mensen.
• Respecteer Hun Leefgebied – Blijf op de aangewezen paden en beschadig het bos niet.
• Als een bonobo te dichtbij komt, blijf stil en maak geen plotselinge bewegingen. Bonobo’s zijn niet agressief, maar respect voor hun ruimte blijft essentieel.

Wat te doen als een bonobo je aanvalt?

• Als een bonobo agressie vertoont, blijf kalm, vermijd direct oogcontact en laat geen angst zien. Beweeg langzaam achteruit.
• Als een bonobo je aanvalt: ren niet weg, vecht niet terug, maar krul jezelf op in een bal en bescherm je gezicht, nek en organen.

Wat te doen in het geval van een bijt of kras van een bonobo?

• Bonobo’s hebben scherpe tanden en sterke kaken, dus zelfs een kleine beet kan diepe wonden veroorzaken. Krassen kunnen ook infecties veroorzaken.
• Was de wond goed met water en zeep. Desinfecteer het gebied met jodium of alcohol. Stop het bloeden door druk uit te oefenen met een schone doek. Zoek zo snel mogelijk medische hulp om een ernstige infectie te voorkomen.

Welke ziektes kunnen mensen van bonobo's krijgen?

• Rabiës – Hoewel zeldzaam bij bonobo’s, is rabiës dodelijk als het niet wordt behandeld. Na een beet is onmiddellijke vaccinatie nodig.
• Herpes B-virus – Een virus dat ernstige herseninfecties bij mensen kan veroorzaken.
• Tuberculose – Bonobo’s kunnen menselijke Tuberculose-stammen dragen en terug overbrengen op mensen.
• Hepatitis B – Sommige wilde bonobo’s dragen hepatitis B, wat via beten kan worden overgedragen.
• Parasieten & bacteriële infecties – Zoals Salmonella, Shigella en Giardia, die ernstige maag- en darmproblemen kunnen veroorzaken.

Kan je vrijwilligerswerk doen of stagelopen met bonobo's?

• Ja! Er zijn mogelijkheden om vrijwilligerswerk of een stage te doen bij bonobo-beschermingsprojecten, maar deze kansen zijn beperkt vanwege de bedreigde status van de bonobo. De meeste programma’s richten zich op habitatbescherming, onderzoek en rehabilitatie in plaats van direct contact met de dieren.

Waar kun je vrijwilligerswerk of een stage doen met bonobo’s?

• Lola ya Bonobo Sanctuary (Congo-Kinshasa) – Het enige bonobo-opvangcentrum ter wereld. Redt weesbonobo’s en herintroduceert ze in het wild.
• Friends of Bonobos (DRC & wereldwijd) – Biedt stages en vrijwilligerswerk op het gebied van onderzoek en natuurbehoud.
• Max Planck Institute (Duitsland & veldonderzoek in DRC) – Richt zich op gedragsstudies van bonobo’s.