Waar let je qua regelgeving op als je als Nederlander gaat scheiden bij een lang verblijf in het buitenland?

Scheiden tijdens een verblijf in het buitenland is vaak complexer dan in Nederland. Je hebt te maken met meerdere rechtsstelsels, praktische zaken en soms ook verblijfs- of nationaliteitskwesties.

Welke procedure geldt als je gaat scheiden tijdens verblijf in het buitenland?

• waar je scheidt hangt af van je situatie, nationaliteit en woonland
• een huwelijk dat in Nederland is geregistreerd kan vaak (op afstand) via Nederland worden ontbonden
• soms kun je ook scheiden volgens het recht van het woonland
• de keuze voor land en procedure heeft gevolgen voor snelheid, kosten en uitkomst

Een scheiding in Nederland kan vaak binnen een aantal weken op afstand worden geregeld:

• vooral bij een scheiding met wederzijds goedvinden (gemeenschappelijk verzoek)
• dit verloopt via een advocaat en de Nederlandse rechtbank
• je moet vaak documenten aanleveren zoals:
  • afschrift van de huwelijksakte (verkrijgbaar bij het gemeentehuis van de plaats waar je gehuwd bent)
  • identiteitsbewijzen
  • eventueel verklaringen van Nederlanderschap / nationaliteit
  • geboorteakte van ieder minderjarig kind (<18 jaar), verkrijgbaar bij de gemeente van de geboorteplaats van je kind(eren)
  • twee ingevulde, getekende en gelegaliseerde kantoorverklaringen, bedoeld voor het kantoor dat de scheiding regelt (om jou als cliënt te identificeren)
    • de kantoorverklaring ontvang je ter invulling per e-mail en laat je ondertekenen bij een ambassade of consulaat in het land van verblijf
    • een consulair medewerker zal hierna de handtekeningen legaliseren op het document
    • indien de ambassade of het consulaat hier niet aan mee kan of wil werken, dan kan eventueel legalisatie plaatsvinden via een plaatselijke advocaat of notaris
• let op de minimaal benodigde geldigheid van (afschriften van) documenten: vaak mogen ze niet ouder zijn dan 2 à 3 maanden

Hoe verloopt het proces van scheiding globaal bij echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek vanuit het buitenland?

• om vanuit het buitenland op gemeenschappelijk verzoek te kunnen scheiden moet je:
  • allebei de Nederlandse nationaliteit hebben
  • de Nederlandse taal beheersen
  • bereid zijn je identiteit te laten verifiëren (door de Nederlandse ambassade of een Nederlands consulaat, dan wel door een plaatselijke advocaat of notaris)
  • samen uit eventuele twistpunten zijn (boedelverdeling, toewijzing echtelijke woning, eventuele alimentatie).
• voldoe je daar niet aan, dan kan je vanuit Nederland worden bijgestaan in een eenzijdige echtscheidingsprocedure

Het proces van echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek vanuit het buitenland volgt globaal de volgende stappen:

• digitaal opstellen van een model-convenant (waarin je samen de gezamenlijke afspraken vastlegt)
• digitaal opstellen van model-ouderschapsplan (bij kinderen)
• verzamelen van de benodigde stukken
• bespreking van het concept-convenant via een online meeting of per e-mail
• griffierecht
• verzoekschrift-procedure bij de Rechtbank
• opstellen akte van berusting
• inschrijving van de echtscheiding bij de gemeente

Wat zijn praktische en juridische gevolgen bij scheiding in het buitenland?

Scheiden raakt niet alleen je relatie, maar ook je verblijf in het buitenland en je toekomst.

• alimentatie innen over landsgrenzen kan lastig zijn
• uitspraken zijn niet altijd automatisch uitvoerbaar in een ander land; internationale verdragen kunnen helpen, maar niet elk land doet mee
• verblijfsrecht kan veranderen als je visum gekoppeld is aan je partner: je moet soms een nieuw visum aanvragen op eigen naam; dit speelt vooral bij expats buiten de EU
• lokale autoriteiten kunnen extra vragen stellen over je situatie, bijvoorbeeld bij een verblijfsvergunning of resident status

Wat zijn de gevolgen voor kinderen bij een internationale scheiding?

Voor gezinnen is dit vaak het meest ingrijpende onderdeel van een scheiding.

• een kind van 12 jaar en ouder mag vaak zijn of haar mening geven (bv. bij welke ouder te gaan wonen); de rechter weegt dit mee in beslissingen
• je mag na de scheiding niet zomaar met kinderen naar een ander land verhuizen: toestemming van de andere ouder of rechter is nodig en dit geldt ook voor terugkeer naar Nederland
• internationale afspraken (zoals rondom kinderontvoeringsverdragen) spelen hierbij een rol
• vooraf afspraken maken over gezag en verblijf is belangrijk

Wat betekent scheiding voor je nationaliteit en verblijfsstatus bij een lang verblijf in het buitenland of emigratie?

• je nationaliteit verandert meestal niet door een scheiding, maar je verblijfsrecht kan wél veranderen
• had je een visum via je partner, dan kan dat vervallen
• je moet mogelijk opnieuw verblijf aanvragen
• dit kan gevolgen hebben voor werk, wonen en toekomstplannen
• bij gemengde nationaliteiten kan ook de positie van kinderen veranderen, bijvoorbeeld rondom verblijf, paspoorten of reizen

Waar moet je extra op letten rondom voorbereiding en keuzes bij scheiden in het buitenland?

• check welk recht van toepassing is (Nederland of woonland)
• laat je zeker in complexere situaties adviseren door een internationaal familierechtadvocaat
• zorg dat je documenten compleet en actueel zijn
• denk vooruit over wonen, werk en verblijf na de scheiding
• maak duidelijke afspraken over kinderen en financiën
• voorkom dat je later tegen juridische blokkades aanloopt

Quotes en ervaringen

We dachten dat scheiden in Spanje vergelijkbaar zou zijn met Nederland. Maar door de combinatie van regels en documenten werd het toch een stuk ingewikkelder. Uiteindelijk hielp een advocaat met internationale ervaring ons enorm.
Spanje emigrant

Na mijn scheiding in Azië bleek mijn verblijfsstatus ineens onzeker. Mijn visum liep via mijn partner. Dat had ik vooraf niet goed overzien.
Singapore expat

Het moeilijkste vond ik de situatie rondom de kinderen. Je kunt niet zomaar terug naar Nederland, ook al voelde dat voor mij het meest logische om te doen. Dat vraagt overleg en soms een rechterlijke beslissing.
Verenigde Staten emigrant