Wanneer is het verstandig een testament te regelen bij lang verblijf in het buitenland?

Waarom vraagt lang verblijf of emigratie om aandacht voor je testament?

Als je als expat, nomad of emigrant woont of werkt in het buitenland krijg je te maken met verschillende rechtsstelsels.

• Ieder land kent eigen regels voor erfrecht.
• Deze regels kunnen sterk afwijken van het Nederlandse erfrecht.
• Woon je in het buitenland en heb je bezittingen in meerdere landen, dan kan onduidelijkheid ontstaan.
• Ook als Nederlander met doorlopende bezittingen in Nederland blijf je hiermee te maken houden.
• Zonder duidelijke afspraken kan afwikkeling voor nabestaanden complex worden.

Welke rol speelt woonland en nationaliteit bij erfrecht?

Het recht dat van toepassing is, hangt af van meerdere factoren.

• Het privaatrecht bepaalt welk erfrecht geldt.
• Dat kan het recht zijn van je woonland, je nationaliteit of een combinatie.
• Sommige landen hebben verdragen gesloten, juist om conflicten te beperken.
• Toch kunnen regels van verschillende landen elkaar soms tegenspreken.
• Duidelijkheid vooraf voorkomt interpretatieverschillen achteraf.

Wat betekent het erfrechtverdrag voor Nederlanders in het buitenland?

Internationale afspraken bieden ruimte voor eigen keuzes.

• Het erfrechtverdrag uit 1989 maakte lange tijd een rechtskeuze mogelijk: je kon kiezen voor het recht van je nationaliteit of je verblijfplaats.
• De Europese erfrechtverordening geldt recenter als leidende regel binnen de EU (behalve Denemarken en Ierland): het woonland-recht is van toepassing bij overlijden, als geen bewuste andere rechtskeuze is gemaakt.

Binnen de EU:

• Je woonland is -zeker binnen de EU- nu dus veelal bepalend, tenzij je zelf in je testament kiest voor het recht van je nationaliteit.
• Je rechtskeuze voor 'nationaliteit' moet wel worden vastgelegd bij notariële akte om geldig te zijn onder de Europese regels.

Buiten de EU:

• In niet-EU-landen wordt gekeken naar het nationale recht van dat land. Het woonland bepaalt dan vaak welk erfrecht wordt toegepast.
• Sommige landen kijken primair naar nationaliteit, andere juist naar verblijfplaats.
• Verdragen tussen landen zijn buiten de EU beperkt en niet overal gelijk.
• In sommige landen buiten de EU mag je kiezen voor het recht van je nationaliteit. In andere landen is een rechtskeuze niet of slechts beperkt mogelijk.
• Een Nederlandse rechtskeuze in een testament wordt niet overal erkend. Lokaal recht kan alsnog voorrang krijgen, vooral bij: onroerend goed en familie- en huwelijksvermogensrecht.

Hoe werkt een testament opstellen in het buitenland?

Een buitenlands testament kan ook in Nederland geldig zijn.

• Je kunt een rechtskeuze vastleggen bij een notaris in het buitenland.
• Dit testament is in principe ook geldig in Nederland.
• Voor bezittingen in het buitenland kan lokaal recht toch voorrang krijgen. Dat geldt vooral als het land verdragsregels niet heeft overgenomen.
• Afstemming met een deskundige voorkomt verrassingen.

Waarom is registratie en vindbaarheid van je testament belangrijk als je woont en werkt in het buitenland?

Een goed testament moet ook gevonden kunnen worden.

• Er bestaat een verdrag dat buitenlandse testamenten erkent.
• Nabestaanden moeten uiteraard wel wéten dat er een testament is. Ook moeten zij weten waar het wordt bewaard.
• Inschrijving in het Nederlandse Centraal Testamenten Register wordt dan ook aangeraden. Zo is ook in Nederland je laatste wens bekend.

Wat gebeurt er zonder testament als je als expat, emigrant of nomad overlijdt in het buitenland?

Zonder testament gelden standaardregels, die niet altijd gewenst zijn.

• Overlijd je als Nederlands ingezetene, dan geldt Nederlands erfrecht.
• Overlijd je als buitenlands ingezetene, dan geldt vaak het lokale recht.
• Onroerend goed valt meestal onder het recht van het land waar het ligt. Dat staat dan los van nationaliteit of verblijfsstatus.
• Handig dus om voor jouw woonland e.e.a. goed uit te zoeken en vast te leggen; het kan anders tot onverwachte verdelingen leiden.

Wanneer is een executeur testamentair verstandig?

Bij internationale nalatenschappen kan extra begeleiding nodig zijn.

• Afwikkeling gebeurt vaak in een andere taal en cultuur.
• Ook afstand maakt communicatie lastiger.
• Wetgeving en procedures zijn minder vertrouwd voor nabestaanden.
• Een ervaren executeur kan dan overzicht en rust brengen en verkleint de kans op fouten of conflicten.

Quotes en ervaringen

Pas toen we naar het buitenland verhuisden, beseften we dat ons Nederlandse testament niet alles afdekte. Het gaf rust om dit opnieuw goed te regelen.
Griekenland emigrant

De regels bleken ingewikkelder dan gedacht. Door vooraf keuzes vast te leggen, voorkwamen we veel onzekerheid voor onze kinderen.
Spanje expat

Ik dacht dat één testament genoeg was. Nu snap ik dat wonen en werken in meerdere landen echt om maatwerk vraagt.
Global nomad