Wanneer en hoe kun je de Nederlandse nationaliteit terugkrijgen, na een lang verblijf in het buitenland?

Wanneer kun je als oud-Nederlander je Nederlanderschap opnieuw verkrijgen?

Het terugkrijgen van de Nederlandse nationaliteit is aan voorwaarden gebonden.

• Woon je in het land waarvan je nu de nationaliteit hebt, dan kun je in de regel niet naturaliseren tot Nederlander.
• Keer je terug naar Nederland nadat je het Nederlanderschap bent verloren, dan ontstaan er mogelijkheden. Het maakt daarbij uit of je het Nederlanderschap vrijwillig of niet-vrijwillig bent kwijtgeraakt (zie elders).
• De regels verschillen voor oud-Nederlanders en voor mensen die nooit Nederlander zijn geweest. Voor die laatste groep geldt een aparte procedure.

Welke procedures zijn er voor oud-Nederlanders om weer Nederlander te worden?

Oud-Nederlanders hebben twee hoofdwegen om weer Nederlander te worden:

• De optieprocedure, waarbij je verklaart opnieuw Nederlander te willen worden. 
• De naturalisatieprocedure, die openstaat voor alle oud-Nederlanders.
• Welke route voor jou mogelijk is, hangt o.a. af van je verblijfsstatus en persoonlijke situatie.
• Aan beide procedures zijn kosten verbonden; ook als je je verzoek weer intrekt of geen akkoord krijgt.

Hoe werkt de optieprocedure voor oud-Nederlanders die in het buitenland hebben gewoond?

De optieprocedure is eenvoudiger en sneller dan naturalisatie.

• Je legt een verklaring af dat je weer Nederlander wilt worden.
• Je moet minimaal één jaar legaal in het Koninkrijk wonen.
• Dat verblijf moet een niet-tijdelijk doel hebben, zoals gezinshereniging.
• Een veelgebruikte vergunning is de verblijfsvergunning wedertoelating.
• De procedure duurt gemiddeld ongeveer drie maanden.
• De optieprocedure kan zonder inburgeringsexamen, mits je aan strenge eisen voldoet, zoals een band met Nederland, een verblijfsvergunning en geen strafblad.

Hoe werkt de naturalisatieprocedure voor oud-Nederlanders die in het buitenland hebben gewoond?

Naturalisatie is formeler en duurt langer.

• De procedure staat open voor alle oud-Nederlanders.
• Er wordt beoordeeld of je voldoet aan alle wettelijke voorwaarden.
• Inburgering en beheersing van de Nederlandse taal spelen een rol.
• Soms ben je vrijgesteld van toetsen op basis van diploma’s of certificaten.
• Bij toekenning leg je verklaringen af tijdens een naturalisatieceremonie.
• De procedure duurt gemiddeld ongeveer één jaar.

Welke documenten heb je nodig bij de aanvraag om weer Nederlander te worden?

Bij beide procedures wordt om vergelijkbare documenten gevraagd:

• Bewijs dat je eerder Nederlander was.
• Je huidige paspoort.
• Een gelegaliseerde geboorteakte.
• Eventueel aanvullende documenten, afhankelijk van je situatie.
• Voor kinderen onder 18 jaar gelden aparte regels; informeer daar op tijd naar.

Waar dien je een aanvraag in om weer Nederlander te worden?

De locatie hangt af van waar je op dit moment woont:

• In Nederland: bij de gemeente waar je staat ingeschreven.
• In het buitenland: bij de Nederlandse ambassade of het consulaat.
• De gemeente of diplomatieke post begeleidt het dossier.
• Bij naturalisatie wordt het dossier doorgestuurd naar de IND.

Wat betekent afstand doen van je huidige nationaliteit?

Dubbele nationaliteit is meestal niet toegestaan.

• Wil je weer Nederlander worden, dat moet je in beginsel afstand doen van je andere nationaliteit.
• Er bestaan uitzonderingen, maar die zijn beperkt.
• Na verkrijging van het Nederlanderschap moet je aantonen dat je afstand hebt gedaan van de andere nationaliteit.
• Minderjarige kinderen mogen vaak hun andere nationaliteit behouden. Dit is ook afhankelijk van het recht van het andere land.

Wanneer kom je in aanmerking voor een verblijfsvergunning als oud-Nederlander?

Een verblijfsvergunning is vaak een noodzakelijke eerste stap voor het verkrijgen van je Nederlanderschap.

• Je hebt een vergunning voor een niet-tijdelijk doel nodig. Voorbeelden zijn gezinshereniging of werk als onderzoeker.
• De verblijfsvergunning wedertoelating is speciaal voor oud-Nederlanders.
• Je moet in Nederland zijn geboren en getogen.
• Je mag geen gevaar vormen voor openbare orde of veiligheid.
• Soms is een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) vereist. Dit is aan te vragen bij de Nederlandse ambassade of het consulaat. Een aantal nationaliteiten en groeperingen heeft geen mvv nodig.

Wat als je het Nederlanderschap niet vrijwillig bent verloren terwijl je in het buitenland woonde?

Niet-vrijwillig verlies leidt zelden tot automatisch herstel.

• Het verlies is meestal van rechtswege.
• Bezwaar of beroep tegen paspoortweigering is vaak weinig succesvol. Algemene bestuursbeginselen zijn hier beperkt van toepassing.
• De meest haalbare route is vaak alsnog optie of naturalisatie. Dat kan betekenen dat je eerst weer moet verhuizen naar Nederland.
• Wedertoelating wordt dan vaak gezien als beste van moeilijke opties.

Quotes en ervaringen

Het voelde vreemd dat ik iets moest terugvragen wat voor mijn gevoel altijd van mij was gebleven. In mijn hoofd was ik nooit opgehouden Nederlander te zijn.
Canada remigrant

Dat de naturalisatie een jaar duurt viel tegen. Maar we wilden weer dichtbij familie wonen en goede zorg hebben. Dit voelt als thuiskomen.
Mexico pensionado

Het proces was formeel en afstandelijk, maar zodra duidelijk was welke documenten nodig waren, kreeg ik weer grip op de situatie.
Zuid-Afrika remigrant

Het idee dat ik mijn Nederlanderschap automatisch kwijt was geraakt, was moeilijk te accepteren. Het voelde als verlies van een deel van mezelf.
Ex-wereldreizigster