Waar kan je het beste apen in het wild zien, wat zijn de gevaarlijkste apen, en wat moet je wel en niet doen als je ze tegenkomt in het buitenland?

Zijn apen in het buitenland gevaarlijk?

• Apen kunnen erg brutaal zijn. Ze zijn niet alleen uit op eten, maar nemen ook andere dingen mee. Glimmende spullen zoals een telefoon of camera zijn erg geliefd en moeilijk terug te krijgen.
• Apen kunnen aanvallen, bijten en ernstige verwondingen aanbrengen door hun kracht.
• Apen kunnen ziektes overbrengen.
• Loop je de kans dat je op reis of in het buitenland met apen te maken krijgt, check dan de onderstaande basisregels.

Wat zijn de basisregels als je een aap tegenkomt?

Opletten

• Let goed op je spullen en stop ze zoveel mogelijk in een tas.
• Zit je in een omgeving met veel apen, pas dan je kleding en uiterlijk aan. Hou het simpel, geen glitters, horloges, piercings, armbandjes e.d. 
• Heb je lang haar en wil je een wedstrijdje haartrekken voorkomen dan kan je het haar beter opsteken.
• Pas op met selfies, apen die zichzelf zien op jouw scherm kunnen agressief reageren.

Op afstand houden

• Aapjes kunnen heel lief overkomen en zijn soms erg tam, maar pas op, het blijven onvoorspelbare wilde dieren!
• Apen zijn veel en veel sterker dan een mens en kunnen gevaarlijk bijten.
• Apen dragen regelmatig rabiës (hondsdolheid) mee; dat is voor de mens nog steeds erg gevaarlijk.

Op je gedrag letten

• Een beetje apentaal leren kan een handje helpen. 
• Probeer te voorkomen dat je glimlacht of je tanden laat zien, dat is voor een aap een teken van agressie.
• Probeer niet te schreeuwen of een dreigende beweging te maken laat staan te treiteren.
• Ga niet voeren, als een aap je aanvalt is de aanwezigheid van eten meestal de reden.
• Apen die gewend raken aan voeren, kunnen aanvallen als jij, of een ander, vervolgens weigert te voeren. Het voorkomen van deze gewenning is belangrijk.

Onthouden

• Doe een aap niet aan wat je een ander niet zou aandoen, maar hou er rekening mee dat die ander dat niet altijd doorheeft... net als bij je medemens.

Wat moet je doen als een aap je aanvalt?

• Let op dreigende taal van de aap: als ze hun tanden laten zien of opzichtig gaan gapen dan moet je op je tellen passen.
• Voorkom paniek, laat zo min mogelijk je angst zien...
• Niet wegrennen als je wordt aangevallen, langzaam terugtrekken en oogcontact voorkomen
• Vecht zo min mogelijk terug en loop langzaam weg, de aap zal zich dan ook terugtrekken en je uiteindelijk loslaten.
• Pakt een aap je spullen, ga dan niet het gevecht aan, de kans dat die het even later weer los laat is veel groter dan wanneer je er om vecht.
• Heb je eten in je handen, gooi het richting de aap en laat je legen handen zien.
• Ben je gebeten, maak dan je wond goed schoon met water en zeep en ga direct naar de dokter.

Wat zijn de meest gevaarlijke apen voor de mens?

Loris

• De Plompe loris is een van de leukste, maar ook het gevaarlijkste aapje ter wereld. Het is de enige aap die giftig is. Een beet van de loris kan zo krachtig zijn dat het door je bot heen gaat. Als je door een Loris wordt gebeten kan je in shock raken en heb je erg snel hulp nodig.

Gorilla’s

• Gorilla’s zijn de verlichte despoten van de apenwereld. Ze zijn normaal gesproken heel kalm, zolang jij je gedraagt zoals zij dat graag willen. Krijgen ze het gevoel dat je iets doet wat ze niet bevalt, dan kunnen ze zich aangevallen voelen. Ze kunnen zeer agressief en gevaarlijk worden en met hun kracht een mens met gemak doden.

Mandrillen

• Mandrillen zien er niet alleen gevaarlijk uit, maar met scherpe voortanden en sterke kaken zijn ze ook echt gevaarlijk. Ze vertonen vaak agressief gedrag wanneer ze zich bedreigd voelen en hebben last van territoriumdrift.

Bavianen

• Bavianen zijn de voetbalsupporters onder de apen. Ze staan bekend om hun agressieve gedrag, het aanvallen in grotere groepen en vernielzucht als het gaat om je spullen,

Resusmakaken (Resusaap)

• Resus aapjes zijn berucht om hun ongewenste gedrag bij mensen en het overbrengen van ziektes (o.a. herpes B-virus . Met name als ze op voedseljacht gaan of bedreigd voelen kunnen ze agressief worden. Resusaapjes uiten hun agressie door te bijten, krabben of aan tassen of haren te trekken.

Berbermakaken (Berberaap)

• Berber apen staan bekend om hun bijtgedrag en de beperkte angst voor mensen. Ze kunnen het herpes B-virus overbrengen, infecties veroorzaken en rabiës met zich meedragen.

Japanse makaken

• De Japanse makaak is een opgewonden standje dat vaak het nieuws haalt met een aanval op een bezoeker van een van de vele mooie Japanse tuinen of attracties. Veel van die aanvallen leiden tot vrij ernstige verwondingen bij de bezoekers.

Chimpansees

• Chimpansees zijn extreem sterk en kunnen zeer agressief worden, als ze zich bedreigd voelen.

Orang-oetans

• De mannetjes orang-oetans kunnen gevaarlijk worden als ze in conflict raken met mensen. Het lastige hierbij is dat je niet altijd door hebt dat je met ze in conflict bent. Het zijn net mensen. De Orang-oetan is alleen een stuk sterker en krachtiger dan de gemiddelde mens.
• Mocht je een tocht maken door de jungle op zoek naar Orang-oetans, dan zal er zelden of nooit iets gebeuren. Maar als je gids besluit het op een rennen te zetten … ren er dan hard achteraan, en beter nog: haal hem in.

Kapucijnaapjes

• Kapucijnaapjes zien er onschuldig uit maar kunnen erg destructief en territoriaal zijn. Ze zijn vrij intelligent en zullen je stevig kunnen bijten en krabben. Er zijn meerdere gevallen bekend waarbij ze hun tegenstander proberen uit te schakelen door ze ernstige verwondingen toe te brengen.

Langoeren

• Langoeren kunnen agressief reageren als ze hun territorium beschermen, voedsel willen hebben of zich bedreigd voelen.

Welke ziektes kan je krijgen als een aap je bijt?

• Als een aap je bijt, kan het zijn dat er ziektes worden overbracht. Je loopt de meeste risico op tetanus, bacteriële infecties, rabiës (hondsdolheid) en herpes B-virus.
• Zonder de juiste behandeling heeft infectie met het herpes B-virus bij mensen een sterftecijfer van ongeveer 80%.
• Zeldzame ziektes als het Marburg and Ebola virus kom je eigenlijk alleen tegen in een beperkt aantal landen in Midden- en West-Afrika.

Waar kan je het beste apen in het wild zien, en waar kom je ze tegen in het buitenland?

Orang-oetan

• Je komt de Orang-oetan tegen in de jungles van Borneo (Kalimantan, Sabah), op Sumatra en rond de opvangcentra
• Vaak kan je bij de opvangcentra zien hoe ze weer worden klaargestoomd voor een zelfstandig leven in het wild

Chimpansees

• Chimpansees kan je in het wild zien in West- en Centraal-Afrika, voornamelijk in regenwouden

Gorilla’s

• Gorilla’s kan je in het wild zien in bergbossen van Rwanda, Oeganda en de Democratische Republiek Congo

Loris

• De grote plompe lori (+/- 30/40cm) kan je in het wild zien in de jungle van Indonesië en Maleisië (Borneo)
• De kleine plompe lori (+/ 25 cm) kan je in het wild spotten in Cambodja, Laos of het zuiden van Vietnam

Bavianen

• Bavianen kan je in het wild zien in de meeste landen in Afrika en deels in het Midden-Oosten
• Je komt ze tegen in de savannes, bosgebieden en aan tafel bij je safarilodge. Sommige exemplaren houden van het herinrichten van je hotelkamer

Makaken

• Resus makaak (resusaap): Resus aapjes komen veel voor in Zuid-Azië, vooral in India, Nepal, en Thailand
• Berber makaken (Berberaap); De berberaap komt voor in Noord-Afrika, vooral in Marokko en Algerije.Het is de enige makaak die buiten Azië voorkomt, en de enige apensoort die in Europa (Gibraltar) in het wild leeft
• Japanse makaken: De Japanse makaak is in Japan in het wild te zien in bergachtige gebieden en bij warmwaterbronnen

Langoeren

• Langoeren zijn te zien in Zuidoost-Azië (India, Thailand en Maleisië)

Neusapen (proboscis aap)

• De neusaap kan je van vrij dichtbij zien spelen op Borneo zowel op het Maleis gedeelte (Sabah) als op het Indonesische deel (Kalimantan)

Geelgroene meerkatten (groene aap)

• De meerkat is in het wild te zien in West-Afrika (van Senegal en Gambia tot aan de Volta-rivier) en op sommige Caribische eilanden (St. Kitts, Nevis, Barbados, St. Maarten en Tortola)

Vervetten, Zuid-Afrikaanse groene meerkatten of blauwapen

• De vervetten kom je overal tegen aan de oost-kust van Afrika van Zuid-Afrika tot en met Ethiopië

Mandrillen

• Mandrillen kan je zien in de jungles en bossen van West- en Centraal-Afrika

Apen van de Nieuwe Wereld

• In Latijns-Amerika komen andere apensoorten voor dan in Afrika en Azië, bijvoorbeeld Doodshoofdaapjes, brulapen, slingerapen, kapucijnapen en saki's. Met name de Amazone is rijk aan apensoorten.

Wat moet je doen als je met apen gaat werken tijdens je vrijwilligerswerk, stage of studie?

• Als je stage gaat lopen of vrijwilligerswerk gaat doen met apen zal in het algemeen je directe contact met de apen beperkt of afwezig zijn.
• Daar waar wel sprake is van direct contact krijg je strakke instructies en is het raadzaam zo goed mogelijk alle aanwijzingen van de ervaren verzorgers op te volgen.
• Meer over werken met apen lees je op de pagina over apen en aapachtigen.
• Meer over het verzekeren van werken met apen lees je op de pagina over werkzaamheden met dieren verzekeren bij werk, stage en vrijwilligerswerk in het buitenland.