Culture Shock & Heimwee: aanpassen en acclimatiseren in het buitenland en op reis

 

Culture shock aanvaarden en heimwee voorkomen

Aanpassen en acclimatiseren in het buitenland en op reis

JoHo: crossroads uit bundel
Inloggen of aansluiten om alle teksten te kunnen zien en alle tools te kunnen gebruiken

Ben je ingelogd als JoHo donateur dan krijg je op deze pagina toegang tot meer gerelateerde informatie.

Ben je ingelogd als abonnee dan zie je alle gerelateerde informatie.

Log in als je nog niet bent ingelogd.

  Themapagina

1 - Start

Proces: starten en beseffen

  • Wat: Wat is je hoofdvraag, welk keuzezeproces wil je starten?
  • Hoe: Keuzebesef, het besef dat je een beslissing moet gaan maken
  • Actie: Verkennen, Vergelijken, Verdiepen, Voorbereiden, Vervolgen

 

1 - Start & Besef 6 - Voorbereiding & Controle           
2 - Inhoud & Oriëntatie 7 - Inspiratie & Samenwerking
3 - Verkenning & Selectie   8 - Ervaring & Oefening      
4 - Vergelijking & Afweging    9 - Beslissing & Tevredenheid    
5 - Verdieping & Verbetering   10 - Evaluatie & Vervolg 

 

   

2 - Oriëntatie & Introductie

Proces 2 : Oriënteren & Introduceren

  • Wat: je inlezen in je onderwerp, vraag of proces
  • Hoe: keuze-acceptatie, de acceptatie van de onzekerheid dat je nog niet kunt kiezen
  • Waarmee: definities en betekenis van het onderwerp doorgronden , feitelijke kennis opdoen, omgevingsinformatie lezen

Wat is een cultuurschok als je op reis gaat of naar het buitenland vertrekt?

Wat is een cultuurschok als je op reis gaat of naar het buitenland vertrekt?

  • Tijdens je verblijf in het buitenland ben je constant in contact met de lokale bevolking. De omgeving, de gebruiken, de gewoontes; alles is anders. Hierdoor kun je last krijgen van een cultuurschok. Dit is slechts een manier om te zeggen dat de dingen niet precies gaan zoals je thuis gewend bent! Als alles wat je doet, zegt, eet, ruikt en hoort  tegelijkertijd verandert, kan dat behoorlijk heftig zijn. Te meer als je een beetje heimwee hebt, ziek bent of gewoon moe bent van het reizen. In plaats van meteen terug naar huis te gaan, kun je het beter wat tijd geven. Hoe lang het duurt en hoeveel last iemand heeft van een cultuurschok is afhankelijk van meerdere factoren, maar meestal gaat dit gevoel vanzelf over.

  • Over het algemeen doorloop je in een cultuurschok de volgende fasen:

  1. De cultuurverschillen zijn intrigerend en de nieuwe plaatsen zijn interessant. Je hebt nog steeds de warme herinneringen van thuis in je hoofd.

  2. Na een poosje beginnen de cultuurverschillen je te beïnvloeden. Door de verschillen in taal, opvattingen en waarden ben je in de war en voel je je wat angstig.

  3. Je begint de verschillen te accepteren en je gaat je wat meer op je gemak voelen in nieuwe situaties. Vaak nemen de cultuurverschillen af naarmate je kennis van de taal toeneemt.

  4. Ondanks de kleine irritaties geniet je nu van de nieuwe cultuur en ben je in staat om keuzes te maken die zijn gebaseerd op voorkeuren en waarden.

3 - Verzameling & Selectie

Proces 3 - Verzamelen & Selecteren

  • Wat: Selecteren van de basisinformatie om je keuzes te kunnen maken.
  • Hoe: Keuzestress, het inzicht in de verschillende keuzes.
  • Waarmee: Belangrijke vragen en antwoorden zoeken, productoverzichten bekijken, advies inwinnen.

 

Hoe kun je het beste acclimatiseren?

Hoe kun je het beste acclimatiseren?

  • Wat je ook slikt aan malariapillen of andere medicijnen, houd rekening met het feit dat al honderden jaren mensen in de tropen last krijgen van "tropenkolder" (als gevolg van voedsel, klimaat, vermoeidheid, mentale indrukken etc.)
  • Ofwel houd er rekening mee dat niet iedereen geschikt is voor de omstandigheden in de tropen en dat het niet iets is om je voor te schamen, maar waar je terdege rekening mee moet houden.
  • Boven de 2.000 meter hoogte dient acclimatiseren als belangrijke bescherming tegen hoogteziekte.
  • Begin niet meteen als een gek te reizen, zorg ervoor dat je de eerste dagen een rustig programma hebt om alle indrukken en veranderingen te ondergaan.
  • Zorg voor gezonde, gevarieerde voeding met veel fruit en groente, zodat je genoeg vitaminen en mineralen binnenkrijgt voor een goede weerstand tegen infecties.
Wat kun je doen om snel te wennen en een cultuurschok te voorkomen als je op reis gaat of naar het buitenland vertrekt?

Wat kun je doen om snel te wennen en een cultuurschok te voorkomen als je op reis gaat of naar het buitenland vertrekt?

 

Wat kun je doen om een cultuurschok te voorkomen of binnen de perken te houden?

 

  • Probeer je zo goed mogelijk in te lezen over de cultuur van het land waar je naar toe gaat; op die manier kun je meer genieten en staan je minder culturele verrassingen te wachten.

  • Begin je reis in landen die vergelijkbaar zijn met Nederland.

  • Wanneer je toch meteen in een niet-westers land begint, kun je bijvoorbeeld de eerste paar nachten in een westers hotel slapen. Zodra je wat geacclimatiseerd bent, kun je gaan kijken naar een goedkoper hostel.

  • Probeer ook wat te slapen in het vliegtuig. Met een jetlag begin je je reis al niet goed!

  • Houd in je reisplannen rekening met je ervaring en doe het rustig aan als je je even niet zo goed voelt.

  • Wanneer je echt last hebt van een cultuurschok is het goed op zoek te gaan naar dingen in het land die je wel kunt waarderen. Bezoek bijvoorbeeld een museum om de negatieve spiraal te doorbreken.

  • Praat met andere reizigers over hun ervaringen.

  • Houd een dagboek bij.

  • Belangrijk is ook dat je toe kunt geven dat je een cultuurschok hebt. Probeer te accepteren dat je in een korte tijd veel veranderingen hebt meegemaakt en bekijk het van een positieve kant. Het betekent namelijk ook dat je nieuwe ervaringen opdoet en nieuwe perspectieven ziet. Vooral het hebben van een positieve houding is belangrijk voor een goede ervaring in het buitenland. Wanneer je rekening houdt met de taal en de cultuur van het land en de lokale bevolking met een open en positieve houding benadert, gaan er deuren voor je open die anders misschien gesloten waren gebleven. Over het algemeen vinden mensen het leuk dat je interesse toont voor hun levenswijze. Zij worden daar blij van, jij daardoor ook en door te leren over de andere cultuur en over de gebruiken van het land kun je van je aanvankelijke cultuurschok een ervaring maken waar je juist veel van hebt geleerd. Je leert op een andere manier kijken naar je eigen cultuur en naar de cultuur van het land waar je bent geweest. De confrontatie zorgt voor een nieuwe, vaak leerzame kijk op de wereld.

Hoe kun je heimwee tegengaan?

Hoe kun je heimwee tegengaan?

  • Gevoelens van heimwee tijdens een reis zijn logisch en lang niet altijd te voorkomen. Daarvoor hoeft je niet eens maandenlang op pad te zijn, het kan ook al optreden na enkele dagen of weken.
  • Vaak gaat heimwee over het missen van kleine dingetjes, vastigheden, het plotseling doorbreken van je vaste dagelijkse ritme.
  • Het slaat vaker, maar niet alleen, toe bij vrouwen en kinderen dan bij mannen.
  • Heimwee uit zich in ziek of lusteloos zijn (in meer of mindere mate), negativiteit of zelfs depressiviteit.
  • Heimwee komt minder vaak voor dan vroeger, vooral door technologische ontwikkelingen (communicatie, media, internet) is het tijdens je reis contact met het thuisfront onderhouden makkelijker geworden. Desondanks blijft de afstand soms voelbaar, zeker als het gaat om familie, vrienden, verjaardagen en belangrijke gebeurtenissen als jij in het buitenland bent.
  • De manier waarop je voor vertrek afscheid hebt genomen, het opschrijven van argumenten waarom je graag op reis wilde, het niet plotsklaps (in een impuls) vertrekken, het meenemen van enkele vertrouwde spullen: het zijn voorbeelden van manieren om gevoelens van heimwee te voorkomen of te verzachten.
  • Wil je heimwee structureel aanpakken, dan doorloop je globaal vier fasen: 1. acceptatie: erken dat je er last van hebt 2. onderzoek waar het gevoel vandaan komt 3. doe zelfonderzoek: haal je drijfveren om naar het buitenland te gaan er nog eens bij 4. daadkracht: pak je gevoelens aan, rouw om wat je mist en ga aan de slag met nieuwe dingen die je een boost geven.
  • Reis je alleen, zoek dan nieuwe reisgenoten op, maak je gevoel van heimwee bespreekbaar: alleen al het delen kan een gevoel van opluchting geven, of neemt het heimwee gevoel af doordat je samen activiteiten gaat ondernemen.
  • Veel reizigers willen helemaal niet (direct) terug als gevoelens van heimwee optreden.
  • Maar gaat het gevoel van heimwee niet over en overweeg je voortijdige terugkeer naar Nederland, check dan of en hoe je je terugreis kunt vervroegen. Gaat dat gepaard met extra kosten, check dan je verzekeringspolis en leg contact met je verzekeringsmaatschappij voordat je zaken definitief regelt.
  • Soms is, binnen de module repatriëring, een -al dan niet gedeeltelijke- vergoeding van die extra kosten mogelijk. Maar dan moet je niet op eigen houtje dingen gaan regelen; vaak stemt de alarmcentrale met een arts terplaatse de noodzaak tot eerdere terugkeer af.
Wat is het belang van onderlinge communicatie op reis?

Wat is het belang van onderlinge communicatie op reis?

 

  • Door goed te communiceren met andere reizigers kunnen veel problemen worden voorkomen.

  • Vaak zijn andere reizigers, doordat ze al langere tijd in een bepaald gebied zijn of doordat ze andere reizigers hebben gesproken, uitstekend op de hoogte van wat je wel en niet kunt doen in een bepaald gebied.

  • Ervaren reizigers kunnen tips geven over veilige hostels, buurten waar je beter niet kunt komen en wijze waarop eventuele lokale bendes uit de weg kunt gaan en ervoor zorgen dat jij veiliger over straat kunt.

  • Daarnaast hebben zij vaak ook handige tips over het doen van aangifte, het omgaan met de lokale bevolking en het vervoeren en bewaren van je bagage en geld.

  • Medewerkers van restaurants en vooral hostels hebben ook veel ervaring met reizigers en weten vaak interessante dingen.

  • Luister ook naar tips en raad van andere reizigers. Vertrouw je iets niet helemaal, vraag het dan voor de zekerheid na bij een aantal andere mensen.

  • Tijdens het reizen heeft menigeen ruzie gehad over prijzen en andere geldzaken.

  • Om problemen te voorkomen is het altijd handig om van te voren duidelijke afspraken te maken, bijvoorbeeld over de prijs van de taxi. Daarnaast geldt altijd; heb je toch problemen gekregen, blijf dan vriendelijk. Over het algemeen maakt agressie de situatie alleen maar erger.

 

4 - Vergelijking & Afweging

Proces 4 - Vergelijken & Afwegen

  • Wat: Je keuzeproces starten
  • Hoe: Keuzevergelijking, alternatieven afwegen
  • Waarmee: Vergelijkbare en alternatieve onderwerpen bekijken, aanverwante producten en services zoeken

Hoe kun je het beste omgaan met de eerste fase van cultuurschok bij lang verblijf in het buitenland?

Hoe kun je het beste omgaan met de eerste fase van cultuurschok bij lang verblijf in het buitenland?

Cultuurschok treedt, uitzonderingen daargelaten, bij vrijwel alle emigranten op. Je kunt, vooral door bewustwording, het effect van de schok en de periode waarin je ermee te maken hebt, wel wat verkleinen:

  • het gewenproces na emigratie gaat vaak sneller als je zo snel mogelijk het initiële vakantiegevoel achter je laat en je dagelijkse leven weer oppakt
  • regel zo snel mogelijk een goede plattegrond van je nieuwe woon- en leefomgeving; voor een eerste en snelle oriëntatie reis je (bovengronds) met het openbaar vervoer van begin- naar eindpunt van de verbinding
  • erken dat het heel normaal is dat deze stap zo spannend is. Veel mensen ervaren emigreren als een soort emotionele achtbaan.
  • het is in deze fase belangrijk om goed naar jezelf te luisteren en kleine stapjes te nemen. Leg de lat niet te hoog en begin met kleine concrete acties, die je kunt overzien en die haalbaar zijn. Je vergroot beetje bij beetje je eigen comfortzone
  • zorg dat je veel leuke dingen doet, goed voor jezelf zorgen is van groot belang
  • neem rust; push jezelf niet teveel in al het geregel, stop op tijd en doe in de weekenden ook leuke dingen
  • ook een goede zelfreflectie, vermogen tot relativering én de acceptatie dat persoonlijkheidskenmerken vaak grotere invloed hebben op je welbehagen dan de (grootste) culturele verschillen helpt!
  • start met nieuwe contacten leggen, met name contacten met lokale inwoners
  • start met het leren of bijspijkeren van de taal, oefen de hele dag door en durf fouten te maken. Ook al heb je het gevoel dat je niet (meer) verbetert, dan merk je vaak kort daarna toch weer dat je een volgend niveau bereikt. Kies je voor een taalcursus, dan is je taaldocente vaak een prachtig contact om je te helpen bij het doorkomen van die culture shock en bij het leggen van contacten met anderen.
  • kijk of je contact kunt leggen met andere mensen die deze stap ook gemaakt hebben. Andere Nederlanders, of emigranten met een andere nationaliteit: zíj weten wat je doormaakt. Wellicht hebben zij ook handige tips en goede adressen voor je. Probeer wel te voorkomen dat je vlucht in deze veilige, bekende, culturele setting: leun niet alléén op de expat club of Nederlandse vereniging.
  • zoek een hobbyclub of sportvereniging, oriënteer je op goede doelen of muziekgroepen, beperk je niet alleen tot de internationale of expatclub
  • neem een of meerdere (internet)abonnementen op de lokale krant(en), om te kunnen zien wat er speelt en waar iedereen om je heen het over heeft
  • begrijp je anderen even niet meer, of zij jou niet, probeer frustratie te voorkomen en zie het vooral als leermomenten.
  • schroom niet om veel vragen te stellen; dit wordt vaak gewaardeerd, mensen helpen je graag op weg. Er is geen 'beste manier' en de kunst van het afkijken zorgt er ook voor dat je snel(ler) went.
  • hou er rekening mee dat het proces van cultuurschok niet stabiel is, of volgens een duidelijke lijn verloopt; je eventuele partner en kinderen kunnen er op andere momenten last van hebben dan jij
  • probeer te voorkomen dat je je in deze fase teveel laat leiden door twijfels over 'die grote beslissing', hou het klein en voorkom dat je continu aan het vergelijken gaat met je 'oude' cultuur of leven in Nederland.
  • wees in deze fase wat terughoudend in het delen van je culturele beslommeringen en twijfels met de achterblijvers; 'zie je wel' of 'kom toch terug' reacties zullen volgen en helpen je niet in het doorkomen van de culture shock. Grijp eerder terug naar je emigratie-dagboek en je lijstjes met push en pull factoren rondom je emigratie beslissing.

Ik nam zeker in het begin, maar ook nu nog wel, vaak een afwachtende, observerende maar ook open houding aan. Zo hoefde ik vaak niet direct een mening te geven, kon ik er rustiger over nadenken en een betere beslissing maken over wat ik er nu eigenlijk van vond.

Duitsland emigrant

Een leven als expat geeft nooit een thuisgevoel. Zelfs na jaren in Thailand hoorde je er nooit echt helemaal bij. Je spreekt de taal nooit 100%, je mag niet stemmen. Ik kan me voorstellen dat je je als expat in een Westers land misschien wel echt kan landen en integreren, hoewel ik van andere expats uit Westerse landen hoor dat ook zij moeite hebben met écht aarden. In Azië is dat sowieso echt anders.

Thailand emigrant

Je leeft eigenlijk in een constante staat van verhoogde intensiteit. Geen dag is hetzelfde, constant vragen nieuwe zaken je aandacht. Dat vonden wij wel prettig, we werden opnieuw uitgedaagd om onze routine en vastgesleten Nederlandse patronen los te laten. Dat was nu juist de reden waarom we minimaal een paar jaar in het buitenland wilden wonen en werken.

Argentinië expat stel

Wat kan JoHo voor je betekenen?

Tips en ervaringen met de culture shock bij lang verblijf in het buitenland en emigratie

Tips en ervaringen met de culture shock bij lang verblijf in het buitenland en emigratie

  • Afspraken maken: We zijn allebei nog relatief jong en gezond, dus van een naderend overlijden is hopelijk nog lang geen sprake. Toch praten we samen af en toe over wat we gaan doen als de één overlijdt. Ik denk dat ik hier blijf maar dat weet ik niet zeker, ik woon hier nu nog relatief kort en misschien trekt het dan om terug te gaan naar de familie. (Nieuw-Zeeland)
  • Aanpassen: Zelfs na 15 jaar in Thailand hoorde je er nooit echt helemaal bij. Je spreekt de taal nooit 100%, je mag niet stemmen. Een leven als expat/emigrant geeft naar mijn idee nooit een thuisgevoel. (Thailand)

Hoe ga je na een lang verblijf buiten Nederland om met reverse-culture-shock?

Hoe ga je na een lang verblijf buiten Nederland om met reverse-culture-shock?

Reverse culture schock, re-entry-shock...allemaal termen om aan te geven dat de terugkeer in de Nederlandse maatschappij, na een lang verblijf in het buitenland, behoorlijk wat problemen kan opleveren. Natuurlijk is er in de meeste gevallen eerst een gevoel van euforie: weer terug zijn, familie, vrienden en bekenden weer 'live' kunnen zien, verhalen kunnen vertellen. De ervaring leert dat daarna een periode van 'opnieuw wennen' optreedt, die in de meeste gevallen zo'n 3 tot 9 maanden duurt.

  • je loopt het risico dat vrienden en familie je niet meer (willen) begrijpen of dat je het intense contact van voor je emigratie bent verloren
  • de Nederlandse omgangsvormen, de directheid, het nee zeggen, de ironische humor: afhankelijk van de periode dat je in het buitenland bent geweest is de kans groot dat je het wat verleerd bent of gewoon niet meer waardeert
  • veel terugkeerders kennen in een eerste periode het gevoel niet meer welkom te zijn, een gevoel van totale vervreemding, het niet meer begrijpen van het 'hoe' en 'waarom'
  • je vrienden, familie en bekenden accepteren jouw soms negatievere houding dan voorheen ten aanzien de Nederlandse cultuur niet
  • je teruggang in sociale status, aanzien of eventueel ook salaris is iets waar je zeker aan moet wennen
  • (oude) collega's, vrienden of familie tonen niet zelden desinteresse of gebrek aan respect voor jouw avonturen in het buitenland: life goes on...
  • jouw nerveus gedrag, prikkelbaarheid of open ontevredenheid maakt je in die eerste tijd voor derden niet echt een leuker mens
  • stel je in op het Flying Dutchman syndroom (bij jezelf en/of bij je kinderen): een onrustig gevoel, het gevoel ergens snel vast te roesten, niet meer op één plek (ook niet in Nederland) te willen wonen
  • maak tijdens de verschillende fasen van je terugkeer lijstjes met dingen die je zelf kunt doen om weer te wennen en dingen waarbij anderen je kunnen helpen (en vraag om hulp, vooral door mensen die enigszins herkennen in welk proces je je bevindt)

Onderschat de tijd niet die het kost om je weer aan te passen. Het duurde een jaar voordat ik mijn leven weer op de rit had. De allerbelangrijkste les die ik geleerd heb in mijn jaren in het buitenland is om de Nederlandse cultuur niet meer als nulmeting te nemen. Je kijk wordt zoveel breder.

Teruggekeerde Costa Rica emigrant

Onze kinderen, allemaal geboren in het vrijwel altijd aangenaam warme buitenland, wisten niet wat ze overkwam toen de Nederlandse winter aanbrak. Dikke winterjassen, handschoenen, sneeuw, gladheid; het was allemaal nieuw. Natuurlijk waren we wel eens op bezoek geweest in Nederland, maar altijd in het voorjaar of de zomer.

Uit Thailand terugkerend gezin

Ik woonde en werkte als ondernemer en investeerder in een klein vissersstadje in Vietnam. Ik was er de enige investeerder van formaat, hetgeen me regelmatig tv-interviews en een hoop uitnodigingen voor ceremoniële bijeenkomsten opleverde. Locals nodigden me vaak bij hen thuis uit. Teruggekomen in Nederland was ik weer 'een van de velen'. Dat gaf dubbele gevoelens; ik had meer privacy en werd niet meer gezien als wandelende bankier, maar tegelijkertijd miste ik die drukte en hectiek rondom mijn persoon ook.

Vietnam expat

Terugkeerders signaleren, direct na terugkeer en midden in de reverse culture shock, o.a. het volgende:

  • het gemis van internationale input
  • Nederland is saai
  • iedereen is druk en zelden is er tijd voor elkaar.
  • de agenda van besten vrienden zit al twee maanden vol
  • alle nieuwe regelzaken kosten veel tijd en energie, waardoor er minder of geen tijd en energie overblijft voor sociale contacten
  • vriendschappen in het buitenland zijn veel intenser, expat of emigranten gemeenschappen zijn hechter
  • het gevoel niet meer in Nederland te passen, er niet meer helemaal bij te horen
  • er is niemand die begrijpt wat je hebt meegemaakt

Deze fase van opnieuw wennen aan Nederland is uiteindelijk in vrijwel de meeste gevallen tijdelijk, de 'Flying Dutchies' daargelaten. Sommige terugkeerders (en steeds meer) hebben behoefte aan coaching of psychologische hulp om het negatieve gevoel onder ogen te kunnen zien en een plaats te kunnen geven. Uiteindelijk treedt de fase van aanpassing aan, waarin je weer went aan het Nederlandse ritme en de culturele gewoontes. Je kijkt met een frisse en open(er) blik naar Nederland, nu met meer internationale en relativerende bagage.

Tips bij de verschillende stadia van terugkeer:

  1. direct na terugkeer ('euforie'): gebruik de veelal positieve energie na terugkeer, geniet van deze tijdelijke fase, besteed voldoende aandacht aan je partner en gezin, verdiep je in (en bereid je voor op) de volgende fase van reversed culture shock
  2. start van de reversed culture shock: geef jezelf, je partner, je kinderen vooral de tijd om opnieuw te wennen, verg niet teveel van elkaar, kies voor vertrouwde activiteiten die je positieve energie geven, zoek contact met andere terugkeerders die jouw gevoel in deze fase zullen herkennen
  3. ontkenning: geef ruimte aan gevoelens als 'ik pas niet meer in Nederland', 'laten we opnieuw naar het buitenland vertrekken', dat zijn logische gedachten in een fase van gewenning en aanpassing. Probeer te ontdekken welke gewoontes en gebruiken uit het buitenland ook best in Nederland toepasbaar zijn, en welke echt niet geaccepteerd worden. Ga tegelijkertijd door met de praktische regelzaken na terugkeer. Plan uitstapjes en korte vakanties in Nederland, om als het ware Nederland opnieuw te ontdekken.
  4. boosheid, frustratie: het accepteren dat je je toch echt opnieuw zult moeten aanpassen kan leiden tot een boos gevoel, een overkritische blik op alles waar 'Nederland' voor staat, op storende of bekrompen gewoontes van vrienden en familie. Zoek een (fysieke) activiteit waarin je deze frustratie kunt afreageren, of schrijf deze gevoelens van je af. Doe ook een beroep op je relativeringsvermogen, kijk eens met wat humor naar jezelf. Maak aan je omgeving duidelijk dat ze je even ruimte moeten geven.
  5. aanpassen: uiteindelijk bereik je de fase waarin je terug- en vooruit kunt blikken; de positieve aspecten van je buitenland verblijf kunt toepassen op de Nederlandse cultuur en in je dagelijkse leven. Nu de dagelijkse routine weer echt routine is geworden, ontstaat tijd en energie voor de mensen om je heen en sta je opener voor (goedbedoelde) adviezen omtrent verdere aanpassing en gewenning. Probeer eens je ervaringen en reflecties te delen in bijvoorbeeld een blog, zodat je andere terugkeerders inspireert.

Al dat geklaag en gemopper hier in Nederland, bijvoorbeeld als men ergens even een paar minuten moet wachten. Nou, irriteerde ik me dan, moet je eens naar een overheidsinstantie gaan in de Filippijnen. Uren wachten in een lange rij met mensen is daar heel normaal, en geaccepteerd. Wat zit je nou te zeuren om die tien minuten!

Filippijnen terugkeerder

Ik realiseerde me dat ik in het buitenland eigenlijk erg goed was geworden in het niet (te snel) oordelen. Ook na terugkeer in Nederland ging ik vaak ergens heen met een open blik, wat eigenlijk best prettig was. Zowel voor mezelf, als voor anderen.

China terugkeerder

Wat kan JoHo voor je betekenen?

Wat zijn tips en ervaringen met de reverse-culture-shock na een lang verblijf in het buitenland

Wat zijn tips en ervaringen met de reverse-culture-shock na een lang verblijf in het buitenland

Na afsluiting van de (in de meeste gevallen optredende) periode van reverse culture shock geven veel teruggekeerden onder andere aan:

  • een tolerantere houding te hebben aangenomen ten opzichte van andere culturen en andere zienswijzen
  • te kunnen reflecteren op ontwikkeling van en groei in persoonlijke en professionele competenties en vaardigheden
  • een meer 'global mindset' te hebben ontwikkeld, met een opener vizier te kijken naar ontwikkelingen in de wereld en Nederland
  • een al dan niet gedeeltelijk nieuw pad in te willen slaan, bijvoorbeeld op het gebied van onderhoud van sociale contacten en netwerken, werk, vrijwilligerswerk
  • zich aan te sluiten bij netwerken van eveneens teruggekeerde emigranten of expats; juist om de opgedane ervaringen en verhalen te kunnen blijven uitwisselen in een omgeving die begrijpt hoe het is om lange tijd te wonen en werken in het buitenland
Problemen in het buitenland: cultuurschok en heimwee bij of na lang verblijf in het buitenland - Toolbundel

Problemen in het buitenland: cultuurschok en heimwee bij of na lang verblijf in het buitenland - Toolbundel

Wat zijn voor jezelf in de eerste fase na aankomst extra culturele aandachtspunten, bij lang verblijf in het buitenland?

Wat zijn voor jezelf in de eerste fase na aankomst extra culturele aandachtspunten, bij lang verblijf in het buitenland?

  • check eens in je huidige woonomgeving (lokale advertenties!) of er native speakers in je buurt wonen met wie je kunt afspreken. Zij vinden het vaak heerlijk om even in hun moedertaal te kunnen spreken, of juist hun Nederlands te verbeteren: jij spreekt in je nieuwe taal, zij in het Nederlands.
  • neem de tijd. Integreren kost ongelofelijk veel tijd en energie. Alles is zo wezenlijk anders. Hoe je je best ook doet, in het begin is er geen touw aan vast te knopen. Dat gaat over, er komt een moment dat je het redelijk onder de knie hebt.
  • na deze incubatietijd kun je je verheugen op een nieuwe fase. Het besef volgt dat je wel degelijk iets te brengen hebt in je nieuwe land, dat je iets van waarde kunt toevoegen, juist omdat je net even anders bent.
  • bewustwording van dit proces, van de verschillende fasen van culturele gewenning én natuurlijk van een daadwerkelijk goede voorbereiding op een (nieuwe) taal en cultuur in het buitenland vergemakkelijkt het proces van gewenning na aankomst. Het is altijd belangrijk, maar zeker essentieel binnen nieuwe werkomstandigheden of wanneer je een eigen bedrijf start.
Hoe kun je het beste omgaan met de eerste fase van cultuurschok bij lang verblijf in het buitenland?

Hoe kun je het beste omgaan met de eerste fase van cultuurschok bij lang verblijf in het buitenland?

Cultuurschok treedt, uitzonderingen daargelaten, bij vrijwel alle emigranten op. Je kunt, vooral door bewustwording, het effect van de schok en de periode waarin je ermee te maken hebt, wel wat verkleinen:

  • het gewenproces na emigratie gaat vaak sneller als je zo snel mogelijk het initiële vakantiegevoel achter je laat en je dagelijkse leven weer oppakt
  • regel zo snel mogelijk een goede plattegrond van je nieuwe woon- en leefomgeving; voor een eerste en snelle oriëntatie reis je (bovengronds) met het openbaar vervoer van begin- naar eindpunt van de verbinding
  • erken dat het heel normaal is dat deze stap zo spannend is. Veel mensen ervaren emigreren als een soort emotionele achtbaan.
  • het is in deze fase belangrijk om goed naar jezelf te luisteren en kleine stapjes te nemen. Leg de lat niet te hoog en begin met kleine concrete acties, die je kunt overzien en die haalbaar zijn. Je vergroot beetje bij beetje je eigen comfortzone
  • zorg dat je veel leuke dingen doet, goed voor jezelf zorgen is van groot belang
  • neem rust; push jezelf niet teveel in al het geregel, stop op tijd en doe in de weekenden ook leuke dingen
  • ook een goede zelfreflectie, vermogen tot relativering én de acceptatie dat persoonlijkheidskenmerken vaak grotere invloed hebben op je welbehagen dan de (grootste) culturele verschillen helpt!
  • start met nieuwe contacten leggen, met name contacten met lokale inwoners
  • start met het leren of bijspijkeren van de taal, oefen de hele dag door en durf fouten te maken. Ook al heb je het gevoel dat je niet (meer) verbetert, dan merk je vaak kort daarna toch weer dat je een volgend niveau bereikt. Kies je voor een taalcursus, dan is je taaldocente vaak een prachtig contact om je te helpen bij het doorkomen van die culture shock en bij het leggen van contacten met anderen.
  • kijk of je contact kunt leggen met andere mensen die deze stap ook gemaakt hebben. Andere Nederlanders, of emigranten met een andere nationaliteit: zíj weten wat je doormaakt. Wellicht hebben zij ook handige tips en goede adressen voor je. Probeer wel te voorkomen dat je vlucht in deze veilige, bekende, culturele setting: leun niet alléén op de expat club of Nederlandse vereniging.
  • zoek een hobbyclub of sportvereniging, oriënteer je op goede doelen of muziekgroepen, beperk je niet alleen tot de internationale of expatclub
  • neem een of meerdere (internet)abonnementen op de lokale krant(en), om te kunnen zien wat er speelt en waar iedereen om je heen het over heeft
  • begrijp je anderen even niet meer, of zij jou niet, probeer frustratie te voorkomen en zie het vooral als leermomenten.
  • schroom niet om veel vragen te stellen; dit wordt vaak gewaardeerd, mensen helpen je graag op weg. Er is geen 'beste manier' en de kunst van het afkijken zorgt er ook voor dat je snel(ler) went.
  • hou er rekening mee dat het proces van cultuurschok niet stabiel is, of volgens een duidelijke lijn verloopt; je eventuele partner en kinderen kunnen er op andere momenten last van hebben dan jij
  • probeer te voorkomen dat je je in deze fase teveel laat leiden door twijfels over 'die grote beslissing', hou het klein en voorkom dat je continu aan het vergelijken gaat met je 'oude' cultuur of leven in Nederland.
  • wees in deze fase wat terughoudend in het delen van je culturele beslommeringen en twijfels met de achterblijvers; 'zie je wel' of 'kom toch terug' reacties zullen volgen en helpen je niet in het doorkomen van de culture shock. Grijp eerder terug naar je emigratie-dagboek en je lijstjes met push en pull factoren rondom je emigratie beslissing.

Ik nam zeker in het begin, maar ook nu nog wel, vaak een afwachtende, observerende maar ook open houding aan. Zo hoefde ik vaak niet direct een mening te geven, kon ik er rustiger over nadenken en een betere beslissing maken over wat ik er nu eigenlijk van vond.

Duitsland emigrant

Een leven als expat geeft nooit een thuisgevoel. Zelfs na jaren in Thailand hoorde je er nooit echt helemaal bij. Je spreekt de taal nooit 100%, je mag niet stemmen. Ik kan me voorstellen dat je je als expat in een Westers land misschien wel echt kan landen en integreren, hoewel ik van andere expats uit Westerse landen hoor dat ook zij moeite hebben met écht aarden. In Azië is dat sowieso echt anders.

Thailand emigrant

Je leeft eigenlijk in een constante staat van verhoogde intensiteit. Geen dag is hetzelfde, constant vragen nieuwe zaken je aandacht. Dat vonden wij wel prettig, we werden opnieuw uitgedaagd om onze routine en vastgesleten Nederlandse patronen los te laten. Dat was nu juist de reden waarom we minimaal een paar jaar in het buitenland wilden wonen en werken.

Argentinië expat stel

Wat kan JoHo voor je betekenen?

Hoe laat je je kinderen wennen na aankomst in het buitenland?

Hoe laat je je kinderen wennen na aankomst in het buitenland?

  • ieder kind is anders, maar de gewenningsperiode van kinderen na emigratie varieert van ongeveer drie maanden (vertrouwd raken met lokale taal) tot ongeveer een jaar (gevoel van rust en weer lekker in hun vel zitten)
  • laat je kinderen eerst in hun directe woonomgeving wennen voordat je in je enthousiasme allerlei uitstapjes in je nieuwe woonomgeving gaat maken. Let in deze fase meer dan ooit op een positieve stimulerende opvoedstijl; geef ze ruimte om zelf te ontdekken maar help waar dat nog niet vanzelf gaat.
  • geef uiteraard het goede voorbeeld: zorg dat je de taal kent, zodat je contact met andere ouders kunt leggen, kan helpen met huiswerk, kan communiceren met de leerkracht, en je kind kan zien dat communiceren in een nieuwe taal leuk is.
  • regel vrij snel een oppas: het geeft jezelf ruimte voor het ontdekken van je nieuwe omgeving en opbouwen van een netwerk. Zowel huishoudelijke hulp als oppas kunnen jou maar zeker ook je kinderen, na een eerste gewenningsperiode, helpen in het aanpassingsproces, het begrijpen van lokale gewoonten en bij het leggen van nieuwe contacten. Kijk of je (ook) oudere mensen als oppas kunt aanstellen; dat kan je kind een opa/oma gevoel teruggeven, ook al is natuurlijk geen echte familie.
  • als je werkt met huispersoneel: let erop dat je kinderen leren altijd respect te hebben voor hen en betrek je kinderen ook in het runnen van het huishouden: stimuleer eigen verantwoordelijkheid en meedoen
  • geef je kinderen na aankomst minimaal een aantal weken de tijd; in die periode kunnen kinderen door spanningen en nieuwe indrukken ziekteverschijnselen vertonen, van houding veranderen of tijdelijk terugvallen in hun ontwikkeling. Ook het karakter van je kind kan, al dan niet tijdelijk, veranderen bij emigratie: ze trekken zich terug omdat ze zich niet goed kunnen uiten, of woren juist extreem druk. Zorg voor een periode van rust en regelmaat, richt zo snel mogelijk de kinderkamer in met voor hen vertrouwde items (waar mogelijk betrek heb bij het inrichten!), zorg voor een vast dag- en weekritme en probeer achter het gedrag van je kind te kijken
  • ook al is je neiging wellicht om in de nieuwe taal van je woonomgeving tegen je kinderen te praten: communiceer vooral in het Nederlands: dat geeft juist in de eerste maanden een rustpunt en het stimuleert je kind om te delen wat er in hem omgaat in een voor hem vertrouwde taal
  • zoek contact met eveneens geëmigreerde gezinnen in je nieuwe woonomgeving, die de culture shock fase goed doorgekomen zijn. Hun kinderen herkennen het proces van gewenning, kunnen tips geven of gevoelens bevestigen...maar zijn ook voorbeelden van 'dat het minder wordt of over gaat'.
  • het over laten komen van het beste vriendje of vriendinnetje van je kind(eren) draagt een risico met zich mee, maar kan vaak enorm helpen in het gewenningsproces. Zeker als je je eigen kind de regie geeft over het programma tijdens de dagen dat er bezoek is; vaak laat je kind dan opeens vol trots de nieuwe woonomgeving zien. Maak heldere korte-termijn afspraken voor een vervolgcontact wanneer men weer huiswaarts gaat.

Nederlandse kinderen zijn gewend altijd en overal hun mening te geven, zelfs als we niet zoveel van het onderwerp afweten. Stel je voor dat je dom overkomt! In de eerste jaren in Japan kwam ik volgens vrienden vaak over als een betweter. Gelukkig kan ik tegenwoordig beter mijn mond houden.

Japan emigrantenzoon

Mijn advies aan ouders die gaan emigreren: regel zo snel mogelijk een goede oppas. Dan kun je allebei je eigen dingen doen. In Nederland kon ik terugvallen op onze ouders. Dat gemis heeft veel impact in je dagelijks leven, in Nederland breng je de kinderen makkelijker even bij opa en oma. Daardoor waren we in onze vrijheid beperkt. En omdat mijn man een fulltime baan had, was vooral ik in het begin in mijn vrijheid beperkt. Mijn man paste zich juist snel aan, zijn leven was georganiseerd, hij ontmoette allerlei nieuwe mensen.

Griekenland emigrant

Wat is de impact van een langer en wisselend verblijf in het buitenland op kinderen?

Wat is de impact van een langer en wisselend verblijf in het buitenland op kinderen?

  • tijdens de eerste 18 levensjaren wordt de basis van de identiteit van een kind gelegd door de ouders; vaak sterk doordrenkt van de 1ste of thuis cultuur van ouders zelf.
  • als mens leer je ook door de manier waarop de omgeving (ouders, sponsororganisatie, media, school, 2de of host cultuur, 1ste of thuis cultuur, leeftijdsgenoten, verzorgers, etc.) dit al dan niet terug reflecteert.

Voor TCK’s is juist deze omgeving niet stabiel tijdens de ontwikkelingsjaren; hij of zij is voortdurend aan het switchen tussen verschillende rollen:

  • Buitenlander rol:
    • als een TCK in een andere cultuur woont dan zijn (of haar) 1ste of thuis cultuur, dan zit hij in de ‘Buitenlander rol’
    • de TCK ziet er duidelijk anders uit en denkt ook vaak vanuit een ander perspectief dan de (lokale) omgeving om hem heen
    • dit is een rol, die de omgeving ook naar hem zal terug reflecteren
  • Geadopteerde rol:
    • als de TCK'er lang genoeg in de 2de of host cultuur woont, dan zou hij gevoelsmatig in de ‘Geadopteerde rol’ kunnen terugvallen
    • een rol waarbij hij er nog steeds duidelijk anders uit ziet, maar bepaalde aspecten van de cultuur heeft opgenomen in zijn culturele identiteit
    • hij is gaan denken vanuit een soortgelijk perspectief
    • dit is een rol, die de omgeving niet naar hem zal terug reflecteren
  • Verborgen migranten rol:
    • bij terugkeer naar de 1ste of thuis cultuur, het thuisland of paspoortland van zijn ouders, vallen veel TCK’s in de ‘Verborgen migranten rol’ rol
    • ze  zien er hetzelfde uit en hebben dezelfde nationaliteit als de omgeving, maar het perspectief is compleet anders
    • ze denken en gedragen zich anders dan de omgeving om hen heen
    • dit is een rol, die de omgeving ook niet naar hen zal terug reflecteren
  • Spiegel rol:
    • de ‘Spiegel rol’ is alleen weg gelegd voor individuen die hun ontwikkelingsjaren hebben doorgebracht binnen een (mono-)cultuur; een ongrijpbaar ideaal voor vele TCK’s
    • het is dus een rol die nooit bereikt wordt, maar waar wel echt naar verlangd kan worden

De ‘Geadopteerde rol’ en de ‘Verborgen migranten rol’ zijn voor veel TCK's verwarrend. Hun belevingswereld immers strookt niet met de buitenwereld. De wereld om hen heeft een beeld van wie ze zijn, maar dat beeld is anders dan hoe zij zich voelen.

Third Culture Kid... Als mensen mij vragen welk land ik vandaan kom, zeg ik dat ik een TCK ben en daarna leg ik dat begrip uit. Voor mij voelt het als een warme herinnering in mijn jeugd, als weerbarstig niet wortelen daarna in Nederland, en inmiddels ook als een erkend gegeven. De groep waar ik mee identificeer, zijn de TCKs. Het heeft mijn horizon verbreed en mijn gedachten verdiept. Ik heb het zelfs omgebogen naar een vervolgstap in mijn carrière: inmiddels doe ik mijn promotie onderzoek over TCKs.

Third Culture Kid

Ze heeft in haar jeugd in vele landen gewoond. Op de meeste plekken was ze duidelijk een buitenlander, iemand die er anders uitzag en anders dacht. Er niet bij horen was een gegeven. Bij terugkomst in Nederland had het anders moeten voelen. Ze is immers een geboren Nederlander. Ze ziet eruit als een Nederlander. Ze probeert altijd te denken en te doen als een Nederlander en wist inmiddels wel wat ze moest doen en zeggen. Maar natuurlijk zou het voor haar nooit voelen. Met de terugkeer naar Azië hoopte ze een plek te vinden waar ze thuishoort. Een gevoel dat ze nooit eerder had mogen ervaren.

Uit de uitgave van Denise Drost-Ridder 'Waar dan ook'

Wat is een Third Culture Kid (TCK)?

Wat is een Third Culture Kid (TCK)?

Third Culture Kids (TCK's) zijn kinderen die:

  • een significant onderdeel van hun ontwikkelingsjaren hebben doorgebracht
  • in een cultuur die afwijkt van de cultuur van hun ouders en/of land behorende bij hun nationaliteit.

TCK’s verhuizen naar en wonen in het buitenland door het werk van een of beide ouders. Weer een “label” zou kunnen worden gedacht; maar vaak wel eentje die waardevol is voor TCK’s om te begrijpen waarom hun referentiekaders verschilt van de wereld om hun heen:

  • de 1ste cultuur, ook wel thuis cultuur genoemd, is de cultuur van hun ouders en behoort vaak bij hun eigen nationaliteit
  • de 2de cultuur, ook wel host cultuur genoemd, is de cultuur van het land (of landen) waarin de TCK woont of gewoond heeft
  • de 3de cultuur is de gedeelde overeenkomsten tussen mensen die een mobiele internationale levensstijl hebben. Het is een samensmelting van alles en is niet gebonden aan een plek.

Een bredere term die gebruikt wordt is Cross- Cultural Kids (CCK’s): kinderen die tijdens een significant onderdeel van hun ontwikkelingsjaren in een 1 of meer culturen hebben doorgebracht – of voor langere tijd aan 1 of meer culturen zijn blootgesteld.

  • deze term biedt ruimte voor TCK’s, maar ook kinderen die opgroeien in bi- of multiculturele omgevingen (door adoptie, migratie, vluchtelingen, ouders met verschillende culturele achtergronden).
  • deze twee groepen hebben zeker overeenkomsten en hebben beide een “derde culturele dimensie”.

Wat kan JoHo voor je betekenen?

Wat zijn gedeelde kenmerken van (de multiculturele persoonlijkheid van) Third Culture Kids?

Wat zijn gedeelde kenmerken van (de multiculturele persoonlijkheid van) Third Culture Kids?

Uit onderzoek is een aantal veel voorkomende kenmerken te benoemen voor Third Culture Kids of Cross-Cultural Kids met hun multiculturele persoonlijkheden:

  • Communicatief:
    • TCK’s hebben vaak een verhoogde interpersoonlijke sensitiviteit, ze moeten vaak nieuwe situaties aanvoelen voordat ze deze daadwerkelijk kunnen begrijpen.
    • ze hebben een hogere tolerantie voor miscommunicatie.
    • moeten meer moeite doen om te blijven communiceren met vrienden via social tools, om daarmee het gebrek aan "fysieke tijd samen" te compenseren
    • TCK’s ontwikkelen cross-culturele intelligentie: de capaciteit om effectief te functioneren over nationale, etnische, en bedrijfsculturen heen.
  • Flexibel:
    • als je vaak bent verhuisd heb je als kind relatief zelfstandig om leren gaan met veranderingen van cultuur, veranderingen van taal, schoolsysteem en heel belangrijk sociale contacten.
    • TCK’s zijn daardoor instaat zichzelf telkens opnieuw uit te vinden in een nieuwe sociale context.
    • TCK’s hebben een heel breed wereldbeeld, ook wel dimensioneel perspectief genoemd, en begrijpen dat er meerdere manieren zijn om naar een situatie te kijken.
  • Ongebonden: TCK’s zijn vaak niet gehecht aan een geografische plek.
  • Bewust van tijdelijkheid van sociale aspecten en leven in het algemeen:
    • TCK’s doen vaak niet aan koetjes en kalfjes. Daar is simpelweg geen tijd voor.
    • Vriendschappen ontwikkelen zich randsnel en verdwijnen even snel.
    • Op internationale scholen verliezen en winnen zij minstens twee vriendschappen per jaar.
    • TCK’s accepteren ook de tijdelijkheid van vriendschappen, maar dat wil zeker niet zeggen dat het geen pijn doet om ze te verliezen.

Er zijn dus vele voordelen voor Third Culture Kids, maar er zijn ook zeker uitdagingen voor TCK’s, waarvan je als ouder bewust moet zijn.

Ik had een Franse collega die ooit eens tijdens een internationaal congres tegen mij zei dat zij mij maar vreemd vond. Ze had mij zitten observeren en ik had mij tijdens het mingelen met Aziaten, Aziatisch gedragen, bij de Arabieren, Arabisch en bij de Amerikanen, Amerikaans. Dit allemaal terwijl ik gewoon mijzelf was.

Third Culture Kid

Haar ouders zijn in Nederland geboren en getogen. Zij niet. Ze is een Nederlandse zonder dat ze in Nederland geboren is of er lang gewoond heeft. Een Nederlandse, die het Engels beter beheerst van het Nederlands. Voor haar is Nederland slechts een van de vele landen, die genoteerd staan in haar paspoort. Een van de vele landen waar ze gewoond heeft. Wat moet je dan in alle eerlijkheid antwoorden als iemand je vraagt waar je vandaan komt?

Wat kan JoHo voor je betekenen?

Waarom kan 'zich thuis voelen' zo’n dilemma zijn voor Third Culture Kids? En hoe kan je hen als ouders ondersteunen?

Waarom kan 'zich thuis voelen' zo’n dilemma zijn voor Third Culture Kids? En hoe kan je hen als ouders ondersteunen?

  • niet alle, maar veel TCK’s geven aan dat zij zich in de 1ste of thuis cultuur van hun ouders niet thuis voelen.
    • uit loyaliteit vinden zij dat zij zich moeten identificeren met dit land, maar gevoelsmatig lukt dit vaak niet.
    • bij repatriëring, blijven zij bewust of onbewust hangen in de ‘Verborgen migranten rol’.
  • in de 2de of host cultuur (of culturen) waar zij gewoond hebben ‘horen ze niet ook niet thuis’.
  • bij TCK’s gaat 'zich thuis voelen' niet om een geografische plek; het gaat om een omgeving, een internationale omgeving: voor TCK’s is thuis voelen een omgeving waar hij of zij op dat moment de sterkste emotionele en sociale verbinding voelt
  • ouders zouden TCK’s kunnen helpen in hun ontwikkeling door TCK’s te leren begrijpen dat zij als geen ander méér vrijheid hebben om hun eigen identiteit te vormen, zónder zich te hoeven aan te passen aan de (geldende) culturele norm van de 1ste of 2de thuis cultuur.
  • om TCK’s hierin te kunnen begrijpen en begeleiden is het belangrijk om coping (aanpassings) strategieën te herkennen: de Kameleon, De Schreeuwer en de Muurbloem (zie elders)

Wat kan JoHo voor je betekenen?

Op welke manier(en) past een Third Culture Kid zich aan aan een andere culturele norm?

Op welke manier(en) past een Third Culture Kid zich aan aan een andere culturele norm?

Tijdens overgangen van culturen gaat een TCK, bewust of onbewust, zich herdefiniëren ten opzichte van de nieuwe culturele norm. Rondom de TCK-ervaring zijn 3 coping strategieën beschreven:

  • de Kameleon past zich makkelijk aan de culturele norm. Bij repatriëring bijvoorbeeld, kan de TCK'er geheel of gedeeltelijk de TCK-achtergrond verzwijgen en gaat zich conformeren door de kleding, taal en attitude aan te nemen van de omgeving.
  • de Schreeuwer zet zich af tegen de culturele norm. Hij of zij laat heel expliciet weten dat hij of zij niet zijn zoals de mensen om zich heen en dat zij zeker ook niet van plan zijn zo te worden.
  • de Muurbloem neemt een non-identiteit aan om het risico te mijden dat hij of zij bekend zou kunnen komen te staan als iemand, die de culturele norm niet kent. Hij of zij blijft daarom een tijd aan de zijlijnen observeren.

Geen mens is hetzelfde; dit geldt sterker voor TCK’s dan wie dan ook.

  • sommige TCK’s kunnen altijd op dezelfde manier omgaan met veranderingen of kunnen gebruik maken van verschillende combinaties van coping strategieën
  • de gebruikte strategieën kunnen ook veranderen in verschillende ontwikkelfasen

‘Ik ben géén Nederlander,’ zeg ik. "Ik heb je inschrijvingsformulier gezien en het staat er toch duidelijk op, het is toch jouw nationaliteit?", zegt mijn gesprekspartner. ‘En toch ben ik géén Nederlander', zeg ik.

Typerende TCK uitspraak, uit de uitgave van Denise Drost-Ridder 'Waar dan ook'

Welke organisaties ondersteunen rondom onderwijs, cultuur & cursus bij lang verblijf in het buitenland of emigratie?

Welke organisaties ondersteunen rondom onderwijs, cultuur & cursus bij lang verblijf in het buitenland of emigratie?

  • Hestianet: expatriate training gericht op partner van de expat

  • KIT: trainingen interculturele competenties

  • Globalizen: interculturele cursussen, internationale competenties, internationaal zakendoen en vertalingen

  • European Language Center: taaltrainingen voor professionals

  • EF Education: taalcursussen (basis of zakelijk) & taaltrainingen voor bedrijven

  • Stichting NOB: Nederlands onderwijs in het buitenland

  • Wereldschool: onderwijs-op-afstand voor kinderen in het buitenland, Nederlandse les, basisonderwijs, voortgezet onderwijs, taaltraining-op-locatie, thuiscursussen

  • Regina Coeli: "de Nonnen van Vught": intensieve, individuele en praktijkgerichte taaltrainingen, volledig op maat. Zowel op particulier als zakelijk niveau. Ook taalcoaching, online training en taaltraining voor gezinnen.

  • Young Expat School & Expatkamp: begleiding bij terugkeer Nederlands onderwijssysteem & taal- en sportkamp voor Nederlandse expat-kinderen

  • De Taalfabriek: ondersteuning aan kinderen die in het buitenland hebben gewoond en in een korte tijd het Nederlandse taalsysteem onder de knie willen krijgen

  • Bilingual kids: Engelse lessen voor kids 4-18, expat- en emigratie training voor kinderen en volwassenen, bijles, tentamentraining

  • Nederlands leren in het Buitenland: Juffrouw Blom, de digitale schooljuf

  • Intertaal: specialist in taalstudieboeken

  • Squla: Squla biedt leerzame online games en quizzen voor alle kinderen op de basisschool: van groep 1 t/m 8. Ieder kind oefent op zijn eigen niveau.

  • European Language Center: taaltrainingen voor jongeren (vanaf 10 jaar) en jong volwassenen

  • Edufax: onderwijsadvies, online afstandsonderwijs aan kinderen van expats, bijlessen bij terugkeer, schoolkeuze advies

  • World Wide Juf: Online Nederlandse taal- & cultuurlessen aan kinderen vanaf groep 3. Ook Voortgezet Onderwijs.

  • Heimweewinkel: Hollandse producten, wereldwijd verstuurd.

  • Typical Dutch Stuff: Offers a large selection of typical Dutch products, primarily sweets, coffee, and tea, as well as some non-food items

  • Holland at Home: Your online Dutch supermarket

  • Hollands Geschenk Pakket: voor elke gelegenheid een uniek geschenk of geschenkpakket

  • Dutch Expat Shop: only the best products from Holland

  • Yummy Dutch: your local Dutch store

Checklist Cultuur & culture shock bij lang verblijf in het buitenland of emigratie

Checklist Cultuur & culture shock bij lang verblijf in het buitenland of emigratie

Oriëntatie

verdiepen in processen als culture shock en heimwee

checken van scores van je nieuwe woonland op de diverse culturele dimensies (zie ook Keuzehulp voor cultuur en culture shock)

verdiepen in processen rondom 'third culture kids' als je voor langere tijd met kinderen naar het buitenland gaat

Gewenning

periodiek vastleggen van je gedachten en ervaringen; dat helpt bij zelfreflectie en om een gestage ontwikkeling te ontdekken

blijven verdiepen in de cultuur van je nieuwe woonland; je Nederlandse karakter & gewoonten zeker de eerste tijd op de achtergrond houden

accepteren dat verhuizen, emigreren en aanpassen een periode van stress met zich meebrengt

investeren in nieuwe contacten met locals en andere emigranten

ondernemen van leuke activiteiten, ontspannen

continu vragen stellen en om hulp vragen

extra monitoren van je kinderen, geef het goede voorbeeld en geef ook hen de tijd om te wennen en zich aan te passen

regelmatig checken of je (niet-werkende) partner voldoende dagbesteding heeft en zo nee zoek samen naar oplossingen

overwegen gebruik te maken van coachingsbureaus als je gewenningsproces langer duurt dan voorzien

Feestdagen & feestelijke gelegenheden

nadenken over hoe je invulling wilt geven aan Nederlandse feestdagen en op welke manier je mee wilt doen aan lokale festiviteiten

Culture Shock & Heimwee: aanpassen en acclimatiseren in het buitenland en op reis

  

5 - Verdieping & Versterking

Proces 5 - Verdiepen & Versterken

  • Wat: Meer kennis en vaardigheden in huis halen
  • Hoe: Verdiepen in de achtergronden of de benodigde vaardigheden om je keuzes te maken
  • Waarmee: Meer kennis opdoen en achtergronden opzoeken

  

6 - Voorbereiding & Verzekering

Proces 6 - Voorbereiden & Checken

  • Wat: Voorbereidingen treffen om je keuze te maken en ze op te volgen
  • Hoe: Keuzevoorbereiding, maatregelen treffen, checklists afwerken
  • Content: Wat moet je doen om je goed voorbereiden voor je keuze of actie? Wat kan je doen om te oefenen of je beter voor te bereiden? Waar moet je aan denken?

verzekeringenvaccinatieticketsgearreizenrond de wereld

   

7 - Inspiratie & Samenwerking

Proces 7 - Inspireren & Samenwerken

  • Wat: Inspiratie opdoen en betrokkenheid bepalen
  • Hoe: Je 'keuzegeweten' laten spreken, tegen je eigen lat houden, past het bij je?, voelt het goed? Haal jij, of een ander, er voldoende inspiratie vandaan?
  • Waarmee: Je afvragen hoe de praktijk werkt, wat en wat kan jij ervan leren? Welke ervaringen kan jij delen of zijn al gedeeld? Hoe kan jij anderen inspireren?

Samenwerken met JoHo 

Partnerselectie: Emigratie & Vertrek

Partnerselectie: Emigratie & Vertrek

DSW Zorgverzekeraar

DSW is een landelijke zorgverzekeraar. DSW vindt dat elke Nederlander, ongeacht leeftijd, gezondheid of financiële mogelijkheden, recht heeft op betaalbare zorg van een hoge kwaliteit. De basisverzekering van DSW is een combinatiepolis waarbij je zelf kunt kiezen naar welke zorgverlener je gaat. De premie is hetzelfde voor iedereen, met de optie om het eigen risico te verhogen voor premiekorting, of om een aanvullende verzekering af te sluiten.
 
 

Psycholoog op Afstand

Waar ook ter wereld oline psychische hulp en therapie via facetime, skype, chat en mail. Persoonlijk en discreet, met je eigen online psycholoog. Behandeling bij uiteenlopende psychische klachten.
De aangesloten psychologen en hulpverleners spreken Nederlands en zijn gespecialiseerd in verschillende vakgebieden.
Zij werken in of vanuit o.a. Australië, Costa Rica, Curaçao, Dubai, Italië, Kroatië, Noorwegen, Oostenrijk, Spanje, Suriname en de USA.

Liefdevol Emigreren

Saskia Zimmerman helpt je met antwoorden op vragen voor en na emigreren. Dit doet zij door bijvoorbeeld een online module “Je persoonlijke emigratieplan” aan te bieden. Gespecialiseerd in 'Inner guidance coaching' vanuit Frankrijk.

Wereldschool

Sinds 1948 geeft de Wereldschool Nederlands onderwijs op afstand, begonnen in Nederlands-Indië, maar nu actief in meer dan 120 landen. Dit onderwijs vindt plaats in aanvulling op, of als vervanging van, de lokale of internationale school.

Zoologistics

Zoologistics verzorgt de vliegreis van je huisdier wanneer je naar het buitenland verhuist. 

Partnerselectie: Gezondheid & Zorg

Partnerselectie: Gezondheid & Zorg

DSW Zorgverzekeraar

DSW is een landelijke zorgverzekeraar. DSW vindt dat elke Nederlander, ongeacht leeftijd, gezondheid of financiële mogelijkheden, recht heeft op betaalbare zorg van een hoge kwaliteit. De basisverzekering van DSW is een combinatiepolis waarbij je zelf kunt kiezen naar welke zorgverlener je gaat. De premie is hetzelfde voor iedereen, met de optie om het eigen risico te verhogen voor premiekorting, of om een aanvullende verzekering af te sluiten.
 
 

PreventVaccins & Vaccinaties Op Reis

PreventVaccins is een erkend reizigers vaccinatiebureau en al sinds 2000 een vertrouwde naam op het gebied van reisadvisering en vaccinaties. Preventvaccins is de organisatie achter Vaccinatiesopreis

Psycholoog op Afstand

Waar ook ter wereld oline psychische hulp en therapie via facetime, skype, chat en mail. Persoonlijk en discreet, met je eigen online psycholoog. Behandeling bij uiteenlopende psychische klachten.
De aangesloten psychologen en hulpverleners spreken Nederlands en zijn gespecialiseerd in verschillende vakgebieden.
Zij werken in of vanuit o.a. Australië, Costa Rica, Curaçao, Dubai, Italië, Kroatië, Noorwegen, Oostenrijk, Spanje, Suriname en de USA.

Physical Therapy Abroad

Physical Therapy Abroad is een organisatie voor en door fysiotherapeuten die vrijwilligerswerk, groepsreizen, stages en afstudeeropdrachten organiseert in Azië, Afrika, Europa en Latijns-Amerika.

    

8 - Werk & Ervaring

Proces 8 - Ervaren & Werken

  • Wat: Met je proces de slag gaan of werken in het kader van je proces
  • Hoe: Keuze-ervaring, de praktijk ervaren rond je keuzeprocessen, werk maken van je proces, proces maken van je werk
  • Waarmee: je afvragen of je jezelf nuttig kan maken via werkervaring, stages of vrijwilligerswerk, is er gerelateerd werk mogelijk, zijn er vacaturemogelijkheden

JoHo toolshops voor werk, stage, vrijwilligerswerk in het buitenland met vacatures en organisaties

JoHo toolshops voor werk, stage, vrijwilligerswerk in het buitenland met vacatures en organisaties

JoHo zoekt medewerkers die willen meebouwen aan een tolerantere wereld

Werken, jezelf ontwikkelen en een ander helpen?

JoHo zoekt medewerkers, op verschillend niveau, die willen meebouwen aan een betere wereld en aan een zichzelf vernieuwende organisatie

Vacatures en mogelijkheden voor vast werk en open sollicitaties

Vacatures en mogelijkheden voor tijdelijk werk en bijbanen

Vacatures en mogelijkheden voor stages en ervaringsplaatsen

  

9 - Beslissing & Acceptatie

Proces 9 - Beslissen & Accepteren

  • Wat: Beslissen en tevreden zijn over het besluit dat je hebt genomen.  Gaan handelen naar je besluit
  • Hoe: Keuzeproces afronden, Beslissing nemen, Accepteren dat je een beslissing hebt genomen met de kennis en kunde die je nu hebt, Besluit gaan uitvoeren
  • Waarmee: Acceptatieproces starten, Stappen nemen, contacten leggen, services gebruiken, terugkijken, relativeren en waarderen dat je een beslissing hebt genomen

 

Aanmelden bij JoHo om gebruik te maken van alle teksten en tools
 

Aansluiten bij JoHo als abonnee of donateur

The world of JoHo footer met landenkaart

Aansluiten bij JoHo met een JoHo abonnement

JoHo abonnement (€20,- p/j)

  • Voor wie online volledig gebruik wil maken van alle JoHo's en boeksamenvattingen voor alle fases van een studie, met toegang tot alle online HBO & WO boeksamenvattingen en andere studiehulp
  • Voor wie gebruik wil maken van de gesponsorde boeksamenvattingen en er met zijn pinpoints 10 gratis kan afhalen in een JoHo support center of bij een JoHo partner
  • Voor wie gebruik wil maken van de vacatureservice en bijbehorende keuzehulp & advieswijzers
  • Voor wie gebruik wil maken van keuzehulp en advies bij werk in het buitenland, lange reizen, vrijwilligerswerk, stages en studie in het buitenland
  • Voor wie extra kortingen wil op (reis)artikelen en services (online + in de JoHo support centers)

 of met een JoHo donateurschap

JoHo donateurschap (€5,- per jaar)

  • Voor wie €10,- korting wil op zijn JoHo abonnement
  • Voor wie JoHo WorldSupporter en Smokey projecten wil steunen
  • Voor wie gebruik wil maken van alle gedeelde materialen op WorldSupporter
  • Voor wie op zoek is naar de organisatie bij een vacature

 

Aanmelden & Aansluiten bij JoHo 

10 - Vervolg & Evaluatie

10 - Evalueren & Vervolgen

  • Wat: Het verleden een plek en de toekomst een kans geven
  • Hoe: Je eigen keuze beoordelen, genomen beslissingen voldoende tijd geven, doorgaan naar een volgend keuzeproces gaan
  • Waarmee: tijdig terugkijken naar behaalde resultaten, plannen maken voor verbetering of vernieuwing, rekening houden met nieuwe ontwikkelingen, in beweging blijven als de situatie daar om vraagt
JoHo crossroad volgen:
Backpacker & Reiziger: van verre reis tot vakantietrip
Natuur & Duurzaamheid: in het buitenland en op reis
Emigratie & Lang verblijf in het buitenland
Terugkeer & Remigratie: na lang verblijf in buitenland of emigratie
JoHo: paginawijzer

Thema's

Wat vind je op een JoHo Themapagina?

  • Geselecteerde informatie en toegang tot de JoHo tools rond een of meerdere onderwerpen
  • Geautomatiseerde infomatie die aan het thema is gekoppeld

Crossroad: volgen

  • Via een beperkt aantal geselecteerde webpagina's kan je verder reizen op de JoHo website

Crossroad: kiezen

  • Via alle aan het chapter verbonden webpagina's kan je verder lezen in een volgend hoofdstuk of tekstonderdeel.

Footprints: bewaren

  • Je kunt deze pagina bewaren in je persoonlijke lijsten zoals: je eigen paginabundel, je to-do-list, je checklist of bijvoorbeeld je meeneem(pack)lijst. Je vindt jouw persoonlijke lijsten onderaan vrijwel elke webpagina of op je userpage.
  • Dit is een service voor JoHo donateurs en abonnees.

Abonnement: nemen

  • Hier kun je naar de pagina om je aan te sluiten bij JoHo, JoHo te steunen en zo zelf en volledig gebruik maken van alle teksten en tools.

Hoe is de pagina op gebouwd

  • Een JoHo Themapagina pagina is opgezet aan de hand van 10 fases rond een bepaalde thema: statussen
  • De status van een thema kan je inzetten bij de belangrijke en minder belangrijke processen rond het thema van de pagina. Zoals keuzes maken, orienteren, voorbereiden, vaardigheden verbeteren, kennis vergroten, gerelateerd werk zoeken of zin geven.
  • Bij elke status vind je unieke of gerelateerde informatie van de JoHo website, die geautomatiseerd of handmatig wordt geplaatst.
  • Een belangrijk deel van de informatie is exclusief beschikbaar voor abonnees. Door in te loggen als abonnee wordt de informatie automatisch zichtbaar. Let wel, niet elke status zal evenveel content bevatten, en de content zal in beweging blijven.
  • De statussen:
  1. Start
  2. Oriëntatie : startpunt bepalen ->bijvoorbeeld: wat is je vraag of wat is het proces dat je gaat starten
  3. Selectie: verkennen en verzamelen van info en keuzehulp
  4. Afweging: opties bekijken en vergelijken -> bijvoorbeeld: alternatieven zoeken
  5. Competentie: verbeteren en competenties -> bijvoorbeeld: wat kan je doen om te slagen?
  6. Voorbereiding: voorbereiden & oefeningen -> bijvoorbeeld: wat kan je doen om te oefenen of je voor te bereiden?
  7. Inspiratie: vastleggen &  lessen -> bijvoorbeeld: wat leer je en heb je geleerd?
  8. Ervaring: vooruithelpen & hulp -> hoe kan je jezelf nuttig maken?
  9. Beslissing: Uitvoeren en tot resultaat brengen -> bijvoorbeeld wat ga je kopen of kiezen?
  10. Evaluatie: Terugkijken en verder gaan -> bijvoorbeeld: wat komt hierna?
    JoHo: footprints achterlaten
    JoHo: pagina delen