Is een Nederlandse euthanasieverklaring ook geldig als je in het buitenland leeft?

Hoewel regelgeving aan het veranderen is, is Nederland is in de wereld nog steeds een van de weinige landen waar euthanasie en hulp bij zelfdoding in bepaalde omstandigheden niet strafbaar is. Voor veel landen, in en buiten Europa, is alleen al het woord 'euthanasie' taboe en is de Nederlandse praktijk een waar schrikbeeld. Dat betekent overigens niet dat euthanasie en hulp bij zelfdoding niet plaatsvindt, het is alleen niet geformaliseerd in wetten en regelgeving.

Is een euthanasieverklaring automatisch geldig in het buitenland?

• Een euthanasiewens kun je opschrijven in een document (een 'schriftelijk euthanasieverzoek'). 
• Ook met zo’n document geldt: je hebt geen recht op euthanasie, de arts beslist altijd zelf. 
• Een wilsverklaring kan wel helpen om je wens duidelijk te maken en het gesprek met je arts op gang te houden.
• Een Nederlandse euthanasieverklaring is echter geen internationaal “geldig bewijs” dat een arts in het buitenland kan of moet volgen.
• In het buitenland gelden de wetten en medische regels van het land waar je woont of overlijdt.
• In de praktijk betekent dit vaak: je Nederlandse document is vooral een gespreksdocument voor jou en je naasten, niet een garantie op uitvoering.

Kun je als Nederlandse expat, nomad of emigrant in het buitenland euthanasie in Nederland laten uitvoeren?

• Een Nederlandse arts mag alleen euthanasie uitvoeren als aan alle zorgvuldigheidseisen is voldaan.
• Bij een patiënt die in het buitenland woont, kan het voor een Nederlandse arts moeilijker zijn om de medische geschiedenis goed te kennen en te beoordelen of aan alle eisen wordt voldaan.
• De arts beslist zelf of en hoe hij of zij zo’n verzoek kan onderzoeken, bijvoorbeeld door contact met behandelaars die je in het buitenland hebt gehad.
• Het is dus niet zo dat “het niet kan”, maar het is vaak ingewikkelder en zeker niet iets waar je op kunt rekenen.

Waarom is rondom euthanasie een relatie met een arts zo belangrijk?

• Euthanasie mag alleen als de patiënt het zelf wil en zelf om euthanasie vraagt, of een duidelijk document heeft waarin de wens staat.
• Een arts moet kunnen beoordelen of je verzoek vrijwillig is en goed is doordacht, en of er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden en er geen redelijke andere oplossing meer is. 
• Dat vraagt meestal om een goed beeld van je situatie en gesprekken over tijd, en dat is juist lastiger op afstand.

Wat kun je praktisch regelen rondom euthanasie bij lang verblijf in het buitenland of emigratie?

• Bespreek je wensen tijdig en regelmatig met je arts, en houd je schriftelijk verzoek actueel.
• Zet in je document concreet wat voor jou ondraaglijk en uitzichtloos lijden is, zodat een arts minder hoeft te raden.
• Zet datum en handtekening erop en bewaar het document vindbaar voor naasten. 
• Bespreek ook met behandelaars in je woonland welke mogelijkheden en grenzen daar gelden, zodat je niet alleen op “Nederland” blijft varen.
• Overweeg om iemand aan te wijzen die namens jou mag meepraten als jij dat niet meer kunt, maar besef dat dit niet betekent dat die persoon euthanasie kan “regelen”; het verzoek moet van jou komen.

Quotes en ervaringen

Ik had mijn wens netjes op papier, maar ik dacht stiekem dat het daarmee “geregeld” was. Pas later begreep ik dat het vooral een startpunt is voor gesprekken, niet een garantie.
Thailand emigrant

Ik woonde al jaren buiten Nederland en dacht dat ik wel terug kon komen als het ooit nodig was. Toen ik las hoeveel een arts moet kunnen beoordelen, snapte ik dat afstand alles ingewikkelder maakt.
Australië expat

Mijn document gaf vooral rust in mijn eigen kring. Mijn partner wist eindelijk precies wat ik bedoelde, en dat maakte lastige gesprekken minder zwaar.
Zuid-Afrika emigrant