Wat kan je doen als de leerplichtambtenaar geen toestemming geeft om met je kind op wereldreis of lang naar het buitenland te gaan?

Wanneer toestemming uitblijft, kom je in een spanningsveld tussen wetgeving en je plannen. Er zijn verschillende routes die ouders verkennen, elk met eigen gevolgen en risico’s.

1- Je kind uitschrijven, terwijl je zelf ingeschreven blijft in Nederland

• sommige ouders overwegen het kind uit te schrijven uit de BRP, terwijl zij zelf ingeschreven blijven
• dit kan alleen als het kind aantoonbaar een adres in het buitenland heeft, bijvoorbeeld bij familie of vrienden waar het tijdelijk verblijft
• maar: volgens de regels volgt het kind in principe de woonplaats van de ouder; dit kan juridische problemen opleveren bij controle
• deze route is niet echt geschikt als je als gezin samen een langere (wereld)reis wilt maken
• het lijkt wellicht een oplossing, maar brengt duidelijke risico’s met zich mee

2- Je hele gezin uitschrijven bij lang verblijf in het buitenland

• bij volledige uitschrijving vervalt de Nederlandse leerplichtwet
• je valt onder de wetgeving van het land waar je verblijft
• uitschrijven is, met enkele uitzonderingen, sowieso verplicht bij verblijf in het buitenland van 8 maanden of langer; hou er wel rekening mee dat uitschrijven ook allerlei andere gevolgen heeft
• gemeenten kunnen extra vragen stellen over je plannen en er kan kritisch gekeken worden naar de reden van vertrek: vooral als het lijkt alsof je de leerplicht wilt omzeilen

3- Je kind ingeschreven houden op een school in Nederland

• een school mag maximaal 10 dagen extra verlof geven; langer verblijf in het buitenland is formeel niet toegestaan
• ouders en school lopen risico op boetes en sancties
• de onderwijsinspectie kan de school aanspreken
• soms worden constructies zoals “flexischoling” geprobeerd (waarbij je als ouders in afstemming met de school als zgn. onderwijsassistent van de school functioneert), maar formeel moet het kind dan ook fysiek aanwezig zijn op school
• de leerplichtambtenaar neemt uiteindelijk de beslissing
• deze route lijkt praktisch, maar is juridisch heel kwetsbaar

4- Tijdelijk onderwijs in het buitenland regelen

• inschrijving op een lokale school kan, maar is alleen praktisch bij verblijf op één plek
• taalachterstand kan een grote uitdaging zijn en overstappen naar een ander schoolsysteem kost veel energie
• terugkeer naar Nederland kan leerachterstand geven
• een combinatie met afstandsonderwijs werkt vaak beter; soms kunnen kinderen op de school in het buitenland dan deelnemen aan praktische vakken (gym, tekenen, handvaardigheid, scheikunde, natuurkunde)
• oudere kinderen kunnen deels zelfstandig werken
• voor working nomads of tijdelijke expats kan dit een tussenoplossing zijn

5- Een maatwerkoplossing afspreken met een buitenlandse school

• de meeste scholen in het buitenland krijgen, net als in Nederland, een vergoeding vanuit de overheid voor kinderen die ingeschreven staan in de gemeente van de school en zich hebben ingeschreven bij de school.
• ben je op reis dan schrijf je je kind normaliter niet in een buitenlandse gemeente in. Wil je je kind toch aanmelden bij een school, dan ontvangt de school dus geen subsidie voor jouw kind.
• sommige scholen zijn bereid om tegen een vergoeding toch een bewijs van inschrijving af te geven
• een bewijs van inschrijving is niet altijd voldoende: hou er alsnog rekening mee dat het schoolhoofd door de leerplichtambtenaar gevraagd kan worden een verklaring af te geven dat het kind de school daadwerkelijk fysiek en met voldoende regelmaat heeft bezocht
• sommige scholen zijn bereid maatwerk te bieden (vaak tegen betaling); je kind kan (gedeeltelijk) deelnemen, zonder volledige inschrijving
• dit gebeurt dan vaak buiten reguliere financiering om

Quotes en ervaringen

We dachten dat de school in Nederland wel zou meedenken, maar dat bleek ingewikkelder. De regels zijn strikter dan je verwacht. Uiteindelijk moesten we een andere route kiezen.
Wereldreis gezin

Aan de leerplicht kan je ook als nomad gezin wel voldoen. Maar aan de schoolplicht niet, met onderwijs op reis. Wij willen graag zelf ons leven invullen, maar tegelijk vinden we onderwijs voor onze kinderen ook heel belangrijk. We kozen voor een officiële, erkende, digitale onderwijsmethode voor passend basisonderwijs. 
Azië working nomad gezin