Wat moet je doen en laten bij een leerplichtambtenaar als je een kind mee op wereldreis of naar het buitenland wil nemen?

Wanneer je met leerplichtige kinderen voor langere tijd naar het buitenland wilt, kan de leerplichtambtenaar contact opnemen. Dat moment vraagt om voorbereiding, realisme en duidelijke keuzes.

Waarom is toestemming vaak lastig bij langdurig reizen in het buitenland met leerplichtige kinderen?

Voor gezinnen die een lange reis of wereldreis willen maken is dit vaak een van de grootste struikelblokken vooraf.

• blijf je ingeschreven in Nederland, dan geldt de leerplichtwet volledig
• de wet schrijft voor dat kinderen fysiek onderwijs volgen op een erkende school
• de leerplichtambtenaar heeft weinig tot geen ruimte om hiervan af te wijken: de rol van de ambtenaar is het handhaven van de wet, niet het maken van uitzonderingen
• toepassing van de regels kan per gemeente wel iets verschillen
• bereid je goed voor, juist omdat interpretatie lokaal kan verschillen maar maak het gesprek niet persoonlijk: de ruimte van de ambtenaar is beperkt

Welke argumenten kun je gebruiken in het gesprek met de leerplichtambtenaar als je je kind mee wilt nemen voor reis of verblijf in het buitenland?

De kern van de wet is dat er geen leerachterstand ontstaat.

• je borgt onderwijs via een organisatie voor erkend afstandsonderwijs
• de huidige school staat achter je plannen (check dit uiteraard vooraf!), mits het onderwijs doorgaat
• je kunt aantonen dat je kind op niveau blijft
• andere gemeenten hanteren vergelijkbare situaties soms soepeler
• een verblijf in het buitenland draagt bij aan brede ontwikkeling
• laat zien dat onderwijs geen bijzaak van de reis is, maar een kernonderdeel
• onderbouw je keuzes met concrete voorbeelden
• voorkom dat het gesprek alleen over “reizen” gaat

Hoe bereid je het gesprek met de leerplichtambtenaar goed voor?

Denk je dat je kinderen in aanmerking komen voor thuisonderwijs, afstandsonderwijs, of gaan ze onderwijs in het buitenland volgen? Bereid het gesprek met de leerplichtambtenaar dan goed voor.

• bepaal vooraf of je eerst met school of eerst met de gemeente spreekt
• een meewerkende school kan soms ondersteunen richting de gemeente (maar speel die twee partijen nooit tegen elkaar uit)
• kom met een concreet en uitgewerkt onderwijsplan

Denk daarbij aan:

• wie geeft les en wat is jullie achtergrond
• hoeveel uur per week wordt er onderwijs gevolgd
• hoe ziet de weekindeling eruit
• welke lesmaterialen gebruik je
• hoe scheid je lestijd en vrije tijd
• hoe volg je voortgang en resultaten

Hoe concreter je plan, hoe serieuzer het wordt genomen. Zeker als je gebruik maakt van een erkende organisatie voor afstandsonderwijs, zijn er betere kansen.

Wat zijn mogelijke uitkomsten van het contact met de leerplichtambtenaar?

De leerplichtambtenaar handhaaft de wet. De uitkomst hangt vaak minder af van je motivatie, en meer van de wettelijke ruimte. Het besluit kan o.a. worden:

• toestemming, bijvoorbeeld bij inschrijving op een erkende school in het buitenland
• afwijzing, bijvoorbeeld omdat fysiek schoolbezoek verplicht blijft volgens de wet
• acceptatie van erkend afstandsonderwijs, afhankelijk van situatie en gemeente
• mogelijkheid tot bezwaar of beroep (hou rekening met beperkte kans op succes)

Wees voorbereid op een uitkomst die niet aansluit bij je plannen.

Quotes en ervaringen

Wij wilden een jaar reizen door Azië terwijl we in Nederland ingeschreven bleven. Het gesprek met de leerplichtambtenaar was helder maar streng. Onderwijs op afstand vonden wij goed geregeld, maar juridisch bleek dat niet voldoende. Dat was een reality check.
Azië reiziger

In Nederland werkten we actief samen met de school en de gemeente voordat we vertrokken naar Zuid-Afrika. Omdat alles vooraf al goed onderbouwd was, kregen we toestemming. Die voorbereiding maakte echt het verschil.
Zuid-Afrika expat

We dachten dat een goed onderwijsplan genoeg zou zijn. Maar voor onze langere werkreis door Latijns-Amerika kregen we toch geen toestemming, omdat we ingeschreven wilden blijven in Nederland. Dat dwong ons om ons opnieuw te verdiepen in de regels rondom wel/niet uitschrijven. Lastig dilemma, want uitschrijven heeft ook weer andere gevolgen. Uiteindelijk bleek "niet uitschrijven" helemaal geen optie.
Working nomad gezin