Wat kun je doen als je bij lang verblijf in het buitenland mentaal in een dip raakt?

Wie voor langere tijd in het buitenland woont of werkt, zet een grote stap. Die vraagt energie in verschillende fases. Als je je mentaal minder goed voelt, hoeft dat niet meteen te betekenen dat je keuze verkeerd was of dat terugkeren de enige oplossing is. Mentale dips komen vaker voor bij expats, emigranten en working nomads, juist omdat veel tegelijk verandert.

Wanneer is een mentale dip bij lang verblijf in het buitenland niet ongewoon?

Een dip is vaak tijdelijk en hangt samen met overgangsmomenten.

• de opstartfase kost meer energie dan verwacht
• het sociale netwerk moet opnieuw worden opgebouwd
• dagelijkse vanzelfsprekendheden en routines vallen weg
• verwachtingen en realiteit lopen soms uiteen
• succes of avontuur sluit mentale kwetsbaarheid niet uit

Het helpt om een dip te zien als signaal, niet als falen.

Welke mentale issues worden vaak genoemd als je voor langere tijd in het buitenland woont, werkt of reist?

Natuurlijk treden onderstaande uitdagingen niet bij iedereen op. Ieder mens is anders. Maar...het komt wel regelmatig voor. Je er op voorbereiden, issues herkennen als ze zich voor (dreigen te) doen en weten hoe te handelen is al deel van de oplossing. Hou ook je eventuele partner en kinderen in de gaten.

• afstandelijkheid: spelregels en omgangsvormen zijn (en blijven) vaak totaal anders dan je gewend was; 'vrienden' en collega's blijven wat op afstand, het is lastig om écht contact te maken. Dat kan een gevoel van eenzaamheid geven.
• aanhoudende culture shock: het treedt bij vrijwel iedereen op, maar soms houdt het gevoel lang aan en belemmert het je teveel in de dagelijkse bezigheden.
• heimwee: het gemis van familie en vrienden, het gemis van die typisch Nederlandse gewoontes
• alcohol: in veel landen is alcohol makkelijk verkrijgbaar. Ook is het gebruikelijk(er) om tijdens de lunch, de belangrijkste maaltijd van de dag, een of meerdere glazen alchohol te nuttigen. Dat gegeven, in combinatie met een gevoel van eenzaamheid of heimwee, kan gevaarlijk zijn.
• overschot aan tijd: zeker bij partners van expats. De kinderen hebben een nanny, voor het vervoer is er een chauffeur, huishoudelijk werk wordt gedaan, je partner is aan het werk. Een gebrek aan zinvolle tijdsbesteding kan snel leiden tot mentale uitdagingen.

Wat kan 'Hollandse houvast' betekenen bij wonen en werken in het buitenland?

Soms helpt het om even terug te grijpen op wat vertrouwd voelt:

• jezelf toestaan om heimwee te hebben
• bewust ruimte maken voor je vertrouwde taal en cultuur
• contact zoeken met andere Nederlanders in je omgeving
• kleine rituelen uit je voormalige woonland herinvoeren; verwen jezelf met echte Nederlandse producten die je al even hebt moeten missen. Bestel eventueel met andere Nederlanders in je omgeving om de verzendkosten te beperken, of achterhaal, bijvoorbeeld via de Nederlandse vereniging of een online expatforum, of iemand spullen voor je mee kan nemen. Denk ook aan het bewust opzoeken of zelf organiseren van vieringen als Koningsdag en Sinterklaas.

Dit gaat niet over krampachtig vasthouden aan het verleden, maar over even weer opladen.

Waarom kan het helpen ervaringen te delen met ervaringsdeskundigen bij mentale dips in het buitenland?

Praten met mensen die iets vergelijkbaars meemaken kan relativeren.

• je merkt dat je niet de enige bent met twijfels
• ervaringen krijgen context en normaliteit
• verschillen tussen landen en fases worden zichtbaar
• praktische tips ontstaan vaak vanzelf in gesprek

Delen vermindert vaak je gevoel van isolatie, ook als oplossingen niet direct voorhanden zijn.

Wanneer is professionele ondersteuning helpend bij mentale dips tijdens een lang verblijf in het buitenland?

Soms is extra begeleiding nodig, los van je sociale netwerk.

• gespecialiseerde coaches of psychologen kennen de emigratiedynamiek
• gesprekken kunnen vaak online plaatsvinden
• begeleiding in je eigen taal kan veiligheid geven
• trajecten verschillen in duur en intensiteit
• je loopt niet het risico dat mensen zeggen 'ja, maar jij wilde toch naar het buitenland'...

Wat is belangrijk om mee te nemen als je als expat, emigrant of nomad een mentale dip voelt?

Niet elke mentale dip heeft dezelfde oorsprong.

• klachten kunnen ontstaan door verandering, niet door het buitenland zelf
• bestaande kwetsbaarheden verdwijnen niet automatisch door vertrek naar het buitenland
• het buitenland kan spanningen juist versterken
• teruggaan is altijd een optie, maar zeker niet altijd de eerste stap

Bewust kijken naar wat er speelt helpt om vergaande keuzes minder impulsief te maken.

Quotes en ervaringen

Ik dacht dat het aan mij lag, dat ik niet sterk genoeg was. Pas later hoorde ik hoe normaal dit gevoel is in het eerste jaar. Dat gaf lucht.
Spanje emigrant

Alles leek goed geregeld, maar mentaal voelde ik me leeg. Het hielp om te horen dat anderen dit ook hadden, zelfs mensen die hier al langer woonden.
Frankrijk expat

Ik miste niet zozeer Nederland, maar het gevoel dat dingen vanzelf gingen. Dat inzicht maakte dat ik milder naar mezelf kon kijken.
Zuidoost-Azië reiziger

In gesprekken met iemand die zelf was geëmigreerd voelde ik me sneller begrepen. Ik hoefde minder uit te leggen en kon meteen naar de kern. Dat maakte het verschil.
Canada emigrant

Achteraf zie ik dat ik dacht dat een nieuw land ook een nieuw begin zou zijn. Sommige dingen nam ik gewoon mee. Dat besef was confronterend, maar ook helpend.
Suriname expat