Werken als arts in het buitenland: wat is het, waarom doen, en wat zijn de beste landen voor een baan, stage of vrijwilligerswerk?

Wat is werken als arts in het buitenland?

• Werkzaamheden: Artsen zijn wereldwijd hard nodig, van noodhulpposten in rampgebieden tot dorpsklinieken in ontwikkelingslanden en internationale ziekenhuizen in expatregio’s. Er zijn ook bijna overal wel tekorten. Of je nu nog studeert, net bent afgestudeerd of al jaren ervaring hebt, werken als arts in het buitenland vraagt om meer dan medische kennis alleen.
• Als arts houd je je onder andere bezig met het:
  • Verlenen van medische zorg in klinieken, ziekenhuizen of mobiele teams.
  • Meewerken aan preventieprogramma’s of vaccinatiecampagnes.
  • Opleiden en begeleiden van lokaal zorgpersoneel.
  • Adviseren van ngo’s of overheden over gezondheidsbeleid.
  • In noodsituaties: triage, eerste hulp, en crisiscoördinatie.
• Je kan bijvoorbeeld aan de slag bij Ontwikkelings- en hulporganisaties (zoals Artsen zonder Grenzen of Cordaid), internationale ziekenhuizen en privéklinieken, overheidsprojecten, gezondheidsmissies of expatklinieken en tropenartsenprogramma’s of medische stages en vrijwilligerswerk in bijvoorbeeld Afrika, Azië of Zuid-Amerika
• Arbeidsvoorwaarden (salaris, vergoeding en kosten): deze verschillen sterk per organisatie en per land. Vaak geldt:
  • Een lokaal salaris of een vrijwilligersfunctie met kost en inwoning.
  • Soms een onkostenvergoeding, reiskosten of dagvergoeding.
  • Soms zijn zaken als een verzekering, vaccinaties en visa inbegrepen, soms je eigen verantwoordelijkheid.
• Waar je verblijft hangt af van de organisatie en locatie. Soms is het ziekenhuisaccommodatie of een simpel guesthouse, soms woon je samen met andere internationale collega’s en soms moet je zelf wat regelen.

Wat zijn de redenen om te gaan werken als arts in het buitenland?

• Om je betrokkenheid te verdiepen: je werkt direct aan het verbeteren van de gezondheid van mensen die vaak weinig toegang hebben tot zorg. Je bent echt betrokken bij mensen hun levens en hun toekomstkansen.
• Om je professioneel handelen te versterken: werken met beperkte middelen leert je zorgvuldig prioriteren en praktisch denken.
• Om je stressbestendigheid te trainen: onvoorziene situaties, taalbarrières of cultuurverschillen kunnen best stressvol zijn. Hierin is het belangrijk je flexibiliteit en rust te vinden.
• Om je inlevingsvermogen te vergroten: je leert omgaan met andere gewoonten, geloofssystemen en verwachtingen en komt in situaties terecht die soms flink wat inlevingsvermogen eisen.
• Om je behulpzaam te voelen: door medische zorg te bieden in landen waar dit hard nodig is, draag je bij aan het verbeteren van levens en levenskwaliteit van mensen in andere landen. Dit heeft ook weer veel andere positieve gevolgen.
• Om je zelfbewustzijn te vergroten: buiten je vertrouwde omgeving ontdek je sneller wat jouw kwaliteiten zijn als arts én als mens.

Wat zijn vaardigheden en motivaties die je nodig hebt om te werken als arts in het buitenland?

• Communicatievermogen: kennis van de lokale taal is handig, maar luisteren en helder communiceren zijn belangrijker, niet alleen met patiënten, maar ook met collega’s en vertalers.
• Inlevingsvermogen: culturele gevoeligheid is essentieel om vertrouwen op te bouwen met patiënten en lokale teams.
• Professioneel handelen: ook onder druk blijf je zorgvuldig, integer en verantwoordelijk in je medische beslissingen.
• Plannen en organiseren: van vaccinatiecampagnes tot voorraadbeheer, een goed systeem voorkomt chaos en zorg ervoor dat geld het meest efficiënt besteed wordt.
• Omgevingsbewustzijn: je werkt in een omgeving met andere regels, waarden en middelen. Deze begrijpen of in ieder geval respecteren helpt je een stuk effectiever te werken.
• Betrokkenheid: je patiënten rekenen op jouw inzet en betrouwbaarheid, soms letterlijk met hun leven.
• Motivatie, zinvol bezig zijn: werken als arts in het buitenland geeft vaak meer voldoening dan werken binnen een strak systeem, maar motivatie is wel nodig want je maakt vaak lange dagen met allerlei soorten soorten gebeurtenissen mee.
• Lees meer over deze en andere vaardigheden en motivaties.

Wat zijn de beste landen en locaties om te gaan werken als arts in het buitenland?

• Werken in ontwikkelingsprojects: o.a. Oeganda, Malawi, Tanzania
• Werken in noodhulp of crisisgebieden: o.a. Soedan, Jemen, Haiti.
• Werken in expat- of priveklinieken: o.a. Verenigde Arabische Emiraten, Singapore, Qatar, Australie, maar eigenlijk wel overal waar expathubs zijn.
• Werken in lokale ziekenhuizen of onderwijsprojecten: o.a. Nepal, India, Cambodja, Sri Lanka, Peru. 
• Werken via uitwisselingsprogramma’s of medische stages: Zuid-Afrika, Ghana, Indonesië, Nepal.

Wat zijn de risico's van werken als arts, en ben je daarvoor verzekerd in het buitenland?

• Wat zijn de risico's van werken als arts in het buitenland?
  • Het komt regelmatig voor dat er mentale belasting is: langdurig werken in onderbezette teams, omgaan met sterfte of culturele verschillen in zorg kan leiden tot burn-out, slapeloosheid of trauma.
  • Het komt regelmatig voor dat er veel stress is: door verantwoordelijkheid, hulpvaardigheidsgevoel, miscommunicatie of culturele en taalkundige problemen.
  • Het komt regelmatig voor dat de werkdruk hoog is: door lange dagen, spoedgevallen, personeelstekorten of intensieve begeleiding.
  • Het komt regelmatig voor dat er een onveilige werkomgeving is: infrastructuur, gezondheidsrisico’s, politieke instabiliteit, omgangsvormen.
  • Het komt regelmatig voor dat er ongelukken gebeuren door onjuiste handelingen, werken in extreme hitte of juist kou vergroten de kans op rugklachten, overbelasting of uitputting.
  • Het komt regelmatig voor dat iemand een besmettelijke of lokale ziekte krijgt zoals hepatitis, tuberculose, HIV of tropische ziekten, zeker bij beperkt beschermingsmateriaal. Gebrek aan handschoenen, desinfectie, steriele materialen of veilige naalden kan risico’s vergroten, waardoor je een tijd niet kan werken, of zelfs weer naar huis moet worden gevlogen.
• Ben je verzekerd tijdens je werk als arts in het buitenland?
  • Er kunnen meerdere redenen van toepassing zijn waarom je bij werkzaamheden in het buitenland een aparte verzekering nodig hebt.
  • Lokale werkgevers bieden doorgaans geen, of beperkte, aanvullende verzekeringen.
  • De kans op ongelukken is aanwezig omdat je bijvoorbeeld werk doet waarmee je nog weinig ervaring hebt.
  • Tijdens werk, stage of vrijwilligerswerk in het buitenland waarbij je een vergoeding of salaris ontvangt, kan de dekking van je eigen zorgverzekering in Nederland komen te vervallen.
  • Zie de pagina's over: betaald werk, stage of vrijwilligerswerk in het buitenland verzekeren, of check ziektekosten in het buitenland verzekeren.