Wat moet je doen bij extreme kou, en hoe gevaarlijk is onderkoeling of bevriezing in het buitenland?

Wat is onderkoeling en wat zijn de symptomen?

• Onderkoeling wordt veroorzaakt door langdurige blootstelling aan de kou. Niet alleen in hoge en koude gebieden is er een kans op onderkoeling. Ook wanneer er in een warm gebied een acute hoosbui of een stevige wind opduikt, en je loopt in een dun shirtje, kun je onderkoeld raken. Je spreekt van onderkoeling als de lichaamstemperatuur onder de 35 graden zakt.
• Zwemmen in koud water, zelfs onderaan een mooie waterval of tijdens een zonnige dag, is een andere algemeen voorkomende oorzaak van onderkoeling op reis. In koud water koel je veel sneller af dan in koude lucht. In water kouder dan 20 graden kan je lichaam zelfs als je druk aan het zwemmen bent je temperatuur niet rond de 37 graden houden.
• Mensen die aan onderkoeling lijden hebben het verschrikkelijk koud, zijn niet in staat rillingen te onderdrukken en hebben moeite met praten en bewegen. Als de toestand verergert, raakt iemand versuft en ten slotte in coma.

Wat is bevriezing en wat zijn de symptomen?

• Bevriezing treedt op als huid en bloedvaten door de vrieskou beschadigd zijn. Dit kan bijzonder ernstige gevolgen hebben.
• Het risico op bevriezingsverschijnselen op reis is beperkt tot gebieden waar de temperatuur onder nul komt. Naast wintersport en bergbeklimmen moet je hier bijvoorbeeld ook voor waken tijdens een overnachting in sommige woestijnen.
• Het begint met een tintelend gevoel en daarna wordt het lichaamsdeel gevoelloos. Wanneer het weefsel daadwerkelijk wordt aangetast kan het zelfs zwart gaan kleuren en tot afsterving van weefsel leiden.

Hoe kan je onderkoeling en bevriezing voorkomen in het buitenland en op reis?

• Het belangrijkste wat je kunt doen om onderkoeling en bevriezing te voorkomen is je warm houden met droge kleding. Zorg voor meerdere lagen kleding, omdat warmte wordt vastgehouden door de lucht tussen lichaam en kleding. Het liefst ook winddichte kleding.
• 70% van de warmte gaat via het hoofd verloren, dus houd je hoofd en hals goed warm en bedekt.
• Eet genoeg koolhydraten en suikers om je energiepeil hoog te houden, zodat je lichaam warmte kan aanmaken.
• Let op met alcohol en roken. Beiden zorgen voor extra doorbloeding waardoor je huid juist warmte verliest.
• Bij een vermoeden van onderkoeling of bevriezing, zoek zo snel mogelijk een droog en warm onderkomen en zorg onmiddellijk voor medische hulp.

Hoe kan je onderkoeling voorkomen tijdens het zwemmen in het buitenland?

• Niet iedereen raakt even snel onderkoelt tijdens het zwemmen, ervaren zwemmers kunnen vaak langer in koud of fris water blijven en zijn vaak beter in het herkennen van onderkoelingsverschijnselen
• Ga in koud water, onder de 13 graden, niet alleen zwemmen, maar met een (ervaren) maatje. al na een paar minuten kan onderkoeling optreden
• In water tussen 13 en 20 graden kan een onervaren zwemmer vaak 10 en 45 minuten zonder problemen zwemmen.
• Bij water boven de 20 graden kan je langer dan een uur in het water blijven, maar zelfs ervaren zwemmers kunnen binnen twee uur onderkoeld raken.
• Draag bij duiken, snorkelen en surfen een wetsuit of zelfs een drysuit. Boven de 20 graden watertemperatuur is een dunne, korte wetsuit vaak voldoende. Onder de 13 graden heb je een dikkere wetsuit, inclusief badmuts, handschoenen en schoenen nodig om wat langer in het water te kunnen blijven
• Lees verder over de gevaren van zwemmen, surfen of duiken en snorkelen

Wat moet je doen als je bevriezingsverschijnselen hebt?

• Wanneer je symptomen als witte, harde, gevoelloze vingers/tenen/wangen/neus hebt, probeer op een veilige plaats te komen om niet verder te bevriezen
• Het ontdooien van bevroren lichaamsdelen, die daarna weer bevriezen biedt extra kans op schade
• Wanneer je veilig bent, kan je het beste je hele lichaam proberen op te warmen en zo je doorbloeding weer op gang te krijgen. Warme, zoete dranken werken erg goed om je lichaam van binnenuit te verwarmen
• Gebruik zeker geen hittebron om de bevroren delen te ontdooien, een warm bad rond de 40 graden mag wel
• Ga niet wrijven op de beschadigde lichaamsdelen, je kunt de schade vergroten.
• Ga zo snel mogelijk op zoek naar medische hulp