Pedagogiek en onderwijskunde: samenvattingen, studiehulp en stages in het buitenland

Wat is onderwijskunde?

• Onderwijskunde is de studie van het onderwijs.
• Definitie: onderwijskunde wil beschrijven, begrijpen en verklaren hoe het opleiden in het onderwijs en bij organisaties kan leiden tot ontwikkeling van kinderen en volwassenen.
• Deelgebied: didactiek
• Interdisciplinaire relaties: onderwijskunde steunt op de studies psychologie, pedagogiek en sociologie. 

Wat is didactiek?

• Didactiek is de studie van het lesgeven zelf

Wat is de praktijk van onderwijskunde en didactiek?

• Onderwijskunde is erg breed. Het richt zich op leren en instructies (aanwijzingen) binnen verschillende contexten. De zogenaamde formele contexten zijn situaties waarbij het leren en de instructies geregeld zijn via wetten, externe regels of interne regelgeving. Voorbeelden daarvan zijn een school, een universiteit of een organisatie. De zogenaamde informele contexten zijn ook situaties waar leren en instructie centraal staan, maar die geen systematisch, strikt gestructureerd, verplicht of regulerend karakter hebben. Een voorbeeld is ook het ontwerpen van tentoonstellingen of het lesgeven in life skills.

Wat is pedagogiek?

• Pedagogiek is de studie van de opvoeding, de studie wordt ook wel opvoedkunde genoemd.
• Definitie: pedagogiek wil beschrijven, begrijpen en verklaren hoe volwassenen hun eigen en andere kinderen en jongeren grootbrengen.
• Afkomst: pedagogiek is afgeleid van het Griekse woord paidagoogia, dat letterlijk 'kinderleiding' betekent.
• Deelgebieden: gezinspedagogiek, onderwijskunde, orthopedagogiek.
• Interdisciplinaire relaties: pedagogiek is een studie die veel gebruik maakt van psychologische inzichten en is nauw verbonden aan de studie psychologie.

Wat zijn pedagogische studies?

• Pedagogische studies leggen de nadruk op de ontwikkeling van kinderen en jongeren, zowel cognitief als sociaal-emotioneel
• Het gaat om vragen als: Hoe leren kinderen het beste? Welke rol spelen ouders en verzorgers in de ontwikkeling van een kind? En hoe kunnen we onderwijs aanpassen aan de behoeften van verschillende leerlingen?

Wat is de studie pedagogiek in de praktijk?

• de studie pedagogiek bestudeert de onderwijsmethoden, de opvoeding, de ontwikkelingsfasen, en ook de relatie tussen het kind en zijn omgeving: familieleden, school, vriendjes en vriendinnetjes, de gebouwde omgeving, media, etc. De nadruk ligt vooral op het handelen. Onder pedagogie wordt de praktijk van het opvoeden verstaan. Ook wordt de opvoeding van moeilijk opvoedbare kinderen onderzocht.

Wat is de wisselwerking tussen de pedagogiek en de psychologie?

• Sinds lange tijd is er sprake van een wisselwerking tussen de pedagogiek en de psychologie. Veel pedagogen maken gebruik van psychologische begrippen wanneer het gaat om de theorievorming en de ontwikkelingen van de methodiek. In het denken over de praktijk en de resultaten hiervan worden vaak naast elkaar heen gebruikt.
• De psychologie houdt zich in de eerste plaats bezig met het gedrag van de mens, de ontwikkeling van dit gedrag en de stoornissen in dit gedrag. Het is een beschrijvende wetenschap.
• De pedagogiek houdt zich bezig met het opvoedend handelen, en hierbij zijn de motieven en de methoden van belang, voornamelijk het effect hiervan. Het is, in tegenstelling tot de psychologie een handelingswetenschap. De handelingen hebben vaak te maken met de keuzes die worden gemaakt in welke situatie. Deze keuzes hebben tevens met regelmaat een verwijzing naar normen en waarden. In dit hoofdstuk wordt dieper ingegaan tussen de wisselwerking van psychologie en pedagogiek.
• De psychologie is van belang omdat het meerdere malen veel bruikbare gegevens en inzichten heeft gegeven die voor het pedagogisch handelen van waarde bleek te zijn. We kunnen hier bijvoorbeeld spreken over de psychische ontwikkelingen van het kind en de invloed daarop, de effecten van die invloeden en de problemen die kunnen ontstaan in die ontwikkeling. De psychologie geeft daarnaast inzicht in taalontwikkeling, motoriek, leren en discipline.